'Haal Gbagbo hier snel weg'

Alassane Ouattara won de verkiezingen in Ivoorkust maar zit vast in een hotel. Toch zegt hij optimistisch te zijn. „Aan het einde van de maand is Gbagbo weg.”

Alassane Ouattara answers questions from journalists during a press conference at the Golf Hotel in Abidjan, Ivory Coast, Thursday, Jan. 6, 2011. Ouattara, the man recognized as the winner of Ivory Coast's recent presidential election, called Thursday for special forces from West African nations to remove Ivory Coast's incumbent president Laurent Gbagbo in a commando operation.(AP Photo/Rebecca Blackwell) AP

De wegversperring van het leger stelt niet veel voor. De straat is afgesloten met een boomstronk, takken, een leeg verfblik en het houten uitklapbord van een apotheek. Twee militairen leggen uit dat ze niemand door mogen laten, ook de Verenigde Naties niet, die een bus vol journalisten naar het Hotel du Golf in Abidjan proberen te rijden. De journalisten zijn uitgenodigd voor een groepsgesprek met Alassane Ouattara, die eind november de verkiezingen heeft gewonnen. Sindsdien wordt de weg naar het hotel aan alle kanten versperd door militairen die van zittend president Laurent Gbagbo de opdracht hebben gekregen Ouattara te omsingelen.

De twee militairen bij de wegversperring zijn vriendelijk. Maar een van hun collega’s kijkt boos toe vanuit de berm, zonnebril op, een machinegeweer ostentatief op heuphoogte. Na een half uur mag ons busje toch door. De weg naar het hotel voert langs dure villa’s en rollen prikkeldraad. In de conferentiezaal van het hotel staan een Ivoriaanse vlag opgesteld en een met zwart nepleer beklede fauteuil. Uit de microfoon klinkt: „Dames en heren, zijne excellentie Alassane Ouattara, de president van de republiek.”

Ouattara gaat de eerste rij af en groet een paar medewerkers. Hij houdt beide handen op naar de pers bij wijze van begroeting. Hij oogt vermoeid; hij spreekt rustig, doordacht, vol zelfvertrouwen.

Op maandag kreeg u bezoek van drie West-Afrikaanse staatshoofden en de premier van Kenia, Raila Odinga. Zij proberen een oplossing te vinden voor de crisis. Hoe succesvol was de ontmoeting?

Ouattara: „Dat heeft helaas niet veel opgeleverd, want Laurent Gbagbo heeft de gewoonte iedereen een loer te draaien. Hij probeert tijd te winnen. We weten allemaal waarom: hij wil wapens, munitie en huurlingen importeren, zodat hij kan doorgaan met het doden van Ivorianen. Maar het is genoeg geweest. Hij heeft de verkiezingen verloren. Hij weet het. Ik weet het. ECOWAS [Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten, red.] heeft het gezegd. De Afrikaanse Unie heeft het gezegd. Is hij de enige die gelijk heeft? Als hij om Ivoorkust gaf, zou hij berusten in de uitslag van de verkiezingen.”

Hoe realistisch is het perspectief van militaire interventie, waarm ee ECOWAS heeft gedreigd?

„ECOWAS heeft een aantal toezeggingen gedaan. Begin december heeft ECOWAS gezegd dat ik de gekozen president ben en dat Laurent Gbagbo moet opstappen. Op 24 december hebben ze het nog een keer gezegd. En ze hebben daaraan toegevoegd dat ze andere opties overwegen als hij weigert te vertrekken, inclusief legitiem geweld. Ik vraag ECOWAS haar verklaring uit te voeren. […] Ik geef de voorkeur aan een vreedzame oplossing. Ik hoop dat Laurent Gbagbo tot inkeer komt. Als dat gebeurt, ben ik bereid hem een aantal garanties te geven. Maar het moet wel snel gebeuren, want elke dag die voorbijgaat is een verloren dag voor Ivoorkust.”

Zou een militaire interventie niet een bloedige oplossing zijn die alleen maar tot meer geweld leidt ?

„Legitiem geweld wil niet zeggen dat geweld gebruikt wordt tegen de bevolking. Het gaat erom dat Laurent Gbagbo weggehaald wordt. Zoiets is eerder in Afrika gedaan en ook in Latijns-Amerika. Daar hebben speciale, niet-gewelddadige operaties plaatsgevonden die als doel hadden een ongewenste persoon mee te nemen en elders neer te zetten. […] Het is nu aan ECOWAS om haar verklaring uit te voeren. En ik denk dat Laurent Gbagbo op de vlucht zal slaan, net zoals veel andere dictators voor hem dat hebben gedaan. Hij heeft het land genoeg onrecht aangedaan. Het enige wat hij nu doet is de bevolking splijten. Hij maakt ons te schande.”

Denkt u dat het Internationale Strafhof maatregelen gaat nemen?

„Ik heb op 1 januari een gesprek gehad met de secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Ik heb hem gevraagd een delegatie van het strafhof te sturen om onderzoek te doen in Ivoorkust. Dat verzoek heb ik eergisteren per brief herhaald.

„Ivoorkust kan zo niet langer doorgaan. De verkiezingen hadden de crisis moeten beëindigen. Nu zitten we met een crisis die nog veel ernstiger is.”

Premier Raila Odinga van Kenia heeft voorgesteld een ontmoeting tussen u en Laurent Gbagbo te organiseren. Bent u daartoe bereid?

„Premier Odinga, die de situatie niet zo goed begrijpt, dacht dat Laurent Gbagbo het meende toen hij zei dat hij bereid was te praten, zonder voorwaarden vooraf. Ik heb gezegd: Raila, sorry dat ik het moet zeggen, maar Gbagbo is een leugenaar. Hij heeft zich nooit aan zijn beloftes gehouden. De verkiezingen zijn zes keer uitgesteld. We hebben de afgelopen drie jaar het ene na het andere overleg gehad. Iedere keer verliepen de gesprekken perfect, en iedere keer bleek een maand later dat er niets van onze afspraken terechtkwam. Ik wil dus alleen met Laurent Gbagbo praten als hij eerst erkent dat ik de verkiezingen heb gewonnen en dus de president ben.”

Gbagbo had aan Odinga beloofd de barricades rond dit hotel weg te halen. Dat heeft hij niet gedaan. Hij lijkt bovendien niet van plan zijn nederlaag te erkennen. Waarom bent u nog steeds zo optimistisch?

„Meneer Gbagbo is totaal niet geloofwaardig meer. Het is iemand die altijd als eerste allerlei beloftes doet om zich er vervolgens niet aan te houden. Zijn gedrag is een staatsman niet waardig. Het is tijd dat hij ophoudt met liegen. Het is tijd dat hij opstapt. Hij kan niet in zijn eentje de hele wereld aan. En heus, hij weet dat, ook al kan hij op dit moment misschien geen onderscheid meer maken tussen feit en fictie. Hoe dan ook, ik ben ervan overtuigd dat hij tegen het einde van de maand vertrokken is. Aan het einde van de maand is hij weg.”