Een teken van het einde der tijden?

De afgelopen dagen is er in verschillende delen van de wereld melding gemaakt van massaal stervende vogels en vissen.

Wat is er aan de hand?

A dead bird lies on Skylark Street in Beebe, Ark. on Saturday, Jan. 1, 2011. The Arkansas Game and Fish Commission said Saturday more than 1,000 dead black birds fell from the sky in Beebe. The agency said its enforcement officers began receiving reports about the dead birds about 11:30 p.m. Friday. (AP Photo/The Daily Citizen, Warren Watkins) RETRANSMISSION FOR LARGER FILE. AP

Vogels die massaal uit de lucht vallen in de Verenigde Staten en Europa. Vissen die in groten getale dood aanspoelen. Mensen vinden dit zo eng klinken dat verschillende experts al hebben moeten verklaren dat dit echt geen apocalyptische tekenen zijn. Maar wat is er wel aan de hand?

Op Oudejaarsavond vielen er in de Amerikaanse staat Arkansas drie- tot vijfduizend epauletspreeuwen uit de lucht, drie dagen later lagen er ’s ochtends opeens vijfhonderd dode vogels op een weg in het aangrenzende Louisiana. Weer epauletspreeuwen, maar ook andere algemene Amerikaanse vogeltjes. „De spreeuwen hebben moeite om in leven te blijven”, grapte persbureau AP.

En eerder deze week werden tientallen kauwen dood aangetroffen in Falköping in het zuiden van Zweden, allemaal in één straat.

Er lijkt geen enkel verband tussen de gebeurtenissen te bestaan, maar in de media zijn de dode vogels alomtegenwoordig. Niet dat epauletspreeuwen zo opwindend zijn: die zwarte vogeltjes met roodgele schouders (niet verwant aan onze spreeuwen) komen veel voor in de VS. Maar dat in zo’n korte tijd zoveel dode vogels uit de lucht komen vallen, is een zeldzaam toeval. Dat honderden vogels in een korte periode doodgaan, is op zichzelf wél normaal. Alleen al sinds oktober gebeurde dat in de VS negen keer – de US Geological Survey houdt er statistieken van bij. Meestal zijn ziektes de oorzaak. Maar dan vallen de vogels niet in één keer uit de lucht en duurt de ziekte enkele weken.

De vogels in Louisiana lijken massaal tegen een hoogspanningskabel aangevlogen te zijn. Dat gebeurt zangvogeltjes niet vaak. Meestal worden juist roofvogels, reigers en ooievaars het slachtoffer van hoogspanningsleidingen, analyseerden Italiaanse biologen een paar jaar geleden. Misschien waren de vogels in Louisiana al ziek of op een andere manier verstoord, opperde een ornitholoog.

In Arkansas kwamen de epauletspreeuwen net voor Nieuwjaar naar beneden in het dorp Beebe, waar een grote kolonie van de spreeuwen zat. Mogelijk hebben ze zich doodgevlogen, opgeschrikt door vuurwerk. Het Veterinair Diagnostisch Laboratorium van de staat zag bij de eerste onderzochte vogels wonden en inwendige bloedingen.

De kauwen in Zweden hadden ook allemaal inwendige bloedingen, zo blijkt uit onderzoek aan vijf van de dode vogels door de nationale veterinaire dienst. Geen van de vogels vertoonde tekenen van ziekte. De oorzaak van de inwendige bloedingen is nog onduidelijk. Kauwen overnachten met grote groepen in bomen. Ook hier wordt vuurwerk als mogelijke oorzaak voor paniek genoemd. Denkbaar is, aldus een woordvoerder van de Zweedse Ornitologische Vereniging in het dagblad Dagens Nyheter, dat de vogels tijdens hun nachtrust werden verstoord, in paniek in het donker zijn gaan rondvliegen en daarbij tegen objecten zijn gebotst. Bijvoorbeeld tegen auto’s.

Ook op de opmerkelijke vissensterfte in verschillende delen van de wereld heeft de wetenschap nog geen duidelijk antwoord.