Dik kind moet weerbaar worden

In het tv-programma Help, ons kind is te dik worden gezinnen van kinderen met obesitas geholpen. Hoogleraar Jaap Seidell: „Het blijft een variant op de dikke dame van de kermis.”

Morbide obesitas. Een nieuw eng woord geleerd, uit het tv-programma Help, ons kind is te dik. Het betekent overgewicht met grote kans op zware ziektes, en de twaalfjarige Enrico heeft het. Hij weegt 129 kilo, evenveel als twee van zijn klasgenootjes samen. Daar moet 66 kilo van af.

Help, ons kind is te dik werd gisteravond voor het eerst uitgezonden bij RTL4. Presentator Nicolette van Dam en obesitas-coach Marije van Asdonk begeleiden daarin drie maanden lang vier gezinnen met een dik kind. Eerdere show over dikke mensen, als Big Diet en Afvallers XXL draaiden om het afvallen. Deze programma belooft het probleem breder aan te pakken.

De kinderen worden onderzocht in het ziekenhuis, ze gaan een keer naar een boot camp, en leren iets over gezonder leven, meer bewegen en beter eten. Maar het belangrijkste is het huisbezoek. Daarin wordt de leefstijl, de voeding en de opvoeding van het gezin bekeken en gekritiseerd door Marije van Asdonk.

Het programma past in het populaire genre van de Help!-programma’s, waarin een tv-ploeg bij de mensen thuiskomt om ze uit de problemen te helpen: Help, mijn man heeft een hobby, ons kind is onhandelbaar, ik ben werkloos, ik heb schulden, ik heb een lelijk interieur en niemand wil mijn huis kopen. De slachtoffers worden niet alleen geholpen, maar ook bestraffend toegesproken, met close-ups van prikkende tranen. De aantrekkingskracht van dit genre zit hem in het aangename mengsel van inleving en lekker gruwelen.

Obesitaskundige Van Asdonk beoefent in dit programma een methode die ze toepast in het Waterlandziekenhuis in Purmerend. Ze heeft hiervoor reeds 350 kinderen met overgewicht geholpen, met een slagingspercentage van tachtig procent. Verandert de aanwezigheid van de camera veel aan de behandeling? Van Asdonk: „De deelnemers gaan extra hun best doen omdat het op tv komt. Alle deelnemers hebben op alle fronten vooruitgang geboekt. De aanwezigheid van de camera werkt als een extra stok achter de deur. ”

Gewichtsvermindering is volgens haar niet het primaire doel: „We willen de conditie en motorische vaardigheden van de kinderen vergroten en hun zelfvertrouwen doen groeien. Het belang van het programma is dat we een grote doelgroep bewust maken van dit toenemende maatschappelijk probleem.”

Jaap Seidell, hoogleraar Voeding en Gezondheid aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, onderschrijft de brede aanpak van het programma, maar trekt het maatschappelijk nut in twijfel: „Inhoud, begeleiding en doelstelling zijn in orde, maar de voorbeeldfunctie wordt enorm overdreven. Na dit soort shows gebeurt er in het land niet veel. Dit is primetime-amusement op een commerciële zender, het gaat om de kijkcijfers en kijkers houden van extreme beelden. Zo blijft het een variant op de dikke dame van de kermis.”

Is het wel goed voor de deelnemende kinderen dat hun overgewicht op televisie breed wordt uitgemeten. Worden ze vandaag niet gepest op school? Van Asdonk: „Nee, we hebben ook de schoolklas bij het programma betrokken. En we zien juist dat de kinderen een voorbeeldfunctie krijgen. Klasgenoten zijn trots op ze, ze vinden het knap dat deze kinderen er iets aan doen. We pakken in dit programma ook niet de kinderen aan, maar de ouders. De kinderen worden juist aangemoedigd.”

Seidell betwijfelt het: „Obese kinderen worden enorm gepest. Ze worden weggezet als dom, lui en zonder wilskracht. Hoe meer je ze in beeld brengt, des te kwetsbaarder je ze maakt. Zeker als je hun leefwijze in het programma afkeurt.”

Dik Trom, de obese held uit de film over afslankterreur die momenteel in de bioscoop draait, wordt ook gepest. Zijn dunne klasgenoten noemen hem ‘vetklep’. ‘s Avonds ligt hij te huilen in zijn bed. Met zijn dikke ouders verhuist hij naar Dunhoven waar alleen maar magere mensen wonen die de hele dag lijnen en sporten. De filmmakers nemen het op voor Dik Trom. Dikkerds zijn vrolijk, mageren zijn fanatieke chagrijnen, is de boodschap. Op het eind eten alle mageren worstbroodjes van pa Trom.

Bourgondië wint van Sparta: de film lijkt de tegenpool van Help, mijn kind is te dik. Maar eigenlijk verkopen ze dezelfde boodschap: je moet het zelfvertrouwen van het dikke kind versterken.

Seidell: „Obesitas is een chronische ziekte. Grote kans dat obese kinderen altijd overgewicht zullen houden. Je bent nu eenmaal te dik en dat blijf je, dus kun je beter streven naar een gezond en gelukkig leven. Je moet het niet alleen over hun problemen hebben, je moet hun weerbaarheid vergroten.

„Uit de behandeling van dikke Turkse jongens bleek dat ze zich optrokken aan Turkse gewichtheffers en worstelaars die medailles wonnen op de Olympische Spelen. Ze hebben dikke rolmodellen nodig. Dat is beter dan dat ze zich vergelijken met voetballers en ballerina’s.”

Zulke rolmodellen heeft het programma niet te bieden. Presentator Van Dam en obesitas-coach Van Asdonk zijn slanke dames. Hoeveel wegen ze eigenlijk zelf? De producent van Eyeworks stelt ons teleur: „Ze willen niet met hun gewicht naar buiten treden.”

Help, ons kind is te dikelke donderdag RTL4, 20.30-21.30 uurwebsite: www.onskindistedik.nl