De PVV-kandidaat is een stropdastype

Tot nu toe presenteerde de PVV zes provinciale lijsten voor de komende Statenverkiezingen. „Zeg, jij bent toch ook niet de politiek ingegaan vanwege de islam?”

Een bord in de hal van Hotel Gilze-Rijen wijst de ‘Vrienden van de PVV’ naar hun vergadering. Het is een frisse avond in november en Tweede Kamerlid Richard de Mos staat voor het zaaltje waar de PVV-kandidaten voor de Provinciale Staten van Noord-Brabant zich zullen presenteren. „Een fantastische lijst met negentien enthousiaste kanjers”, zegt De Mos. „Ze zitten links van me, maar gaan straks rechts scoren.”

Eén voor één komen ze naar voren om zich te presenteren. „Stropdastypes, geen sportschooltypes”, had een van hen, oud-wethouder Peter Rutgrink uit Oosterhout, gezegd onder verwijzing naar het tumult dat in Den Haag was ontstaan over het criminele verleden van PVV-Kamerlid en sportschooltype Eric Lucassen. Vanavond zien we vooral ondernemers en andere politieke beginners. De PVV zoekt in haar kandidaten ook niet naar politieke of bestuurlijke ervaring, wel naar belangstelling voor de politiek. Verder wordt in de profielschets gevraagd om „een redelijke algemene ontwikkeling” en loyaliteit aan de standpunten van de partij. Een crimineel of rechts-extremistisch verleden is taboe.

Op nummer 1 in Noord-Brabant staat een horecaondernemer uit Uden die belooft het „provinciehuis eens goed te gaan opschudden”. Op nummer 2 een advocaat/curator uit Woudrichem die een halt wil toeroepen aan „bestuurders die dure projecten opdringen aan burgers die daar niet op zitten te wachten”. Een huisvrouw/vrijwilligster uit Bergen op Zoom staat op 3. De Jonge Fortuynist uit Eindhoven op 5 spreekt schande over de gebrekkige zorg „voor onze ouderen die ons land na de oorlog hebben helpen opbouwen”.

Islam en integratie, kernpunt van partijleider Geert Wilders, komen vanavond niet of nauwelijks aan de orde. Sterker, het is voor de kandidaten nauwelijks een issue.

En dat is niet ongebruikelijk voor PVV’ers die zich hadden aangemeld als kandidaat voor de Provinciale Statenverkiezingen van 2 maart. Neem Erwin van der Meulen. Die had zich aangemeld voor de PVV-lijst in Drenthe, onder meer uit protest tegen de zijns inziens deplorabele staat van het openbaar vervoer in zijn provincie. Ook was hij tegen de lastenverhogingen in zijn gemeente. „Tijdens het sollicitatiegesprek met twee PVV-Kamerleden vroegen ze me de oren van het hoofd over Israël”, herinnert Van der Meulen zich. „Ze wilden weten wat ik van het Joods-Palestijnse conflict vond, waar de grenzen van Israël moesten komen te liggen, enzovoort. Op een gegeven moment zei ik: Heren, kunnen we het ook nog even hebben over het openbaar vervoer hier? Als je buiten de driehoek Assen-Hoogeveen-Emmen woont, zoals ik, is er bijna geen bus meer te krijgen.” Korte tijd later haakte Van der Meulen naar eigen zeggen af als kandidaat.

Vanavond in het Brabantse Gilze-Rijen komt alleen de twintiger Alexander van Hattem (nr. 5) dichtbij het onderwerp islam en integratie. Hij is actief voor de raadsfractie van de Lijst Pim Fortuyn in Eindhoven en zegt dat hij voor de PVV „wil knokken tegen islamisering”, een punt dat tot nu toe programmatisch is vertaald als een verbod op halalvoedsel en boerka’s in provinciehuizen.

Net als sommige leeftijdgenoten op PVV-lijsten in andere provincies heeft Van Hattem een activistisch verleden in de lokale politiek. Zo deelde hij in 2003 als bestuurslid van de Jonge Fortuynisten in Tilburg folders uit om een juwelier een hart onder de riem te steken. Die had een jonge Marokkaanse overvaller tijdens diens overval doodgeschoten. Ook voerde Van Hattem actie tegen criminaliteit op asielzoekerscentra.

De meesten kijken heel anders tegen de islam aan. Na afloop staan de nummer 2, advocaat en oud-VVD’er Arno van Kessel, en nummer 7, Harry van den Berg, met familie en vrienden na te praten bij de koffietafel. „Zeg’’, vraagt Van den Berg, „jij bent toch ook niet de politiek ingegaan vanwege de islam?” „Nee joh, natuurlijk niet”, zegt Van Kessel. Hij denkt even: „Eigenlijk vind ik niet dat de islam een ideologie is. Het is een godsdienst die door types als Erdogan [premier van Turkije, red.] tot ideologie wordt gemáákt. Dan wordt het oppassen en moeten we waakzaam zijn. Ik ben vaak in Turkije geweest, heb daar ook klanten gehad en ik weet één ding zeker: Atatürk zou zich in zijn graf hebben omgedraaid als die wist wat Erdogan met zijn erfenis doet.”

Ook zij hebben eerder ‘sollicitatiegesprekken’ moeten voeren met PVV-Kamerleden die vroegen naar het Israëlisch-Palestijnse conflict, een onderwerp dat ook in de profielschets staat. Maar de regionale kandidaten wilden het vooral hebben over gedetailleerde milieuwetgeving die ondernemers het leven zuur maakt, verslonsd regionaal erfgoed, en dure provinciale prestigeobjecten, onderwerpen waar de provincie over gaat.

Voeg daar nog aandacht bij voor goede ouderenzorg en onderwijsvoorzieningen en kritiek op dieronvriendelijke zaken als ‘megavarkensstallen’ en dan wordt duidelijk wat de arts Theo Krebber, nummer 4 in Limburg, bedoelde toen hij bij de presentatie van de provinciale VVD-lijst in Roermond enthousiast uitriep: „De Partij voor de Vrijheid combineert alle programma’s van de andere partijen, en heeft daarmee het allerbeste programma.”

„Ik heb me wild geërgerd aan de besteding van de Essent-gelden”, zegt Van Kessel in Gilze-Rijen. „Die gaat nu naar megalomane projecten zoals Brabant Culturele Hoofdstad van Europa 2018.’’ „En intussen is het schoolzwemmen in veel steden afgeschaft”, vult skileraar Van den Berg aan: „Wijkcentra zijn gesloten en onze ouderen worden in het bejaardenhuis verwaarloosd.” Zelf kondigt Van den Berg aan zijn tanden te willen zetten in de gedetailleerde milieuwetgeving, al erkennen hij en andere ondernemers dat dit het nodige vergaderzitvlees zal vergen.

Enkele weken na de presentatie trekt kandidaat Van Kessel zich terug. De advocaat/curator met zijn genuanceerde visie op de islam en klanten in Turkije gaf in een regionale krant tijdgebrek als reden op. Toch was hij eerder ook bereid gedeputeerde te worden, een tijdrovende baan. Van Kessel wil zijn terugtreden niet verder toelichten.