'Verbod hamsterbal mag op mijn cv'

Kunstenares Tinkebell staat morgen voor de rechter. Die oordeelt of het laten rennen van hamsters in plastic ballen dierenmishandeling was. „Waarom is ze niet zelf in een grote hamsterbal gaan zitten?”

Ze kwam op het idee na het kijken van YouTube-filmpjes . Katinka Simonse, alias de kunstenares Tinkebell, raakte gefascineerd door de beelden waarin mensen hamsters in doorzichtige plastic ballen lieten rondrennen door hun huiskamer. „Ik wilde mensen aan het denken zetten over de manier waarop ze omgaan met hun huisdieren.”

Voor haar project, Save the Pets (2008), haalde ze 95 hamsters bij een fokker. Bij een dierenwinkel kocht ze dezelfde felgekleurde hamsterballen die ze in de filmpjes had gezien. In de galerie waar het project zou plaatsvinden, Masters in Amsterdam, bouwde ze een huiskamer na, waar ze de hamsters kon laten rondlopen in hun hamsterballen.

Op 11 januari 2008 verscheen ze in De Wereld Draait Door, om aan te kondigen wat ze van plan was. De dag daarna opende de tentoonstelling. Tien dagen later deed een dierenrechtenorganisatie aangifte van dierenmishandeling bij de politie. „Ik ben in de galerie geweest”, zegt Sandra van de Werd van het Comité Dierennoodhulp. „De hamsters moesten urenlang rondtollen in de loopbollen, terwijl op de verpakking staat dat dat hooguit een minuut of twintig mag. Dat is dierenmishandeling.”

Een paar dagen later viel de Landelijke Inspectiedienst van de Dierenbescherming de galerie binnen. Tinkebell was niet aanwezig, de galeriehouder, Marcelo Miguell Segall, die samen met haar is gedaagd, evenmin. Er was alleen een jongen die was ingehuurd om de hamsters te verzorgen.

De hamsters werden onderzocht door een dierenarts van Artis en later ondergebracht bij drie knaagdieropvangcentra. Van daaruit werden nieuwe eigenaars gezocht. „Om ze opnieuw in een hamsterbal te stoppen”, zegt Tinkebell. „Er wordt nu gedaan of het heel bijzonder is dat ik die hamsters in ballen heb gestopt, maar je kunt ze in de dierenwinkel kopen. Het is zelfs is zo’n beetje de norm. Als je een hamster koopt, vragen ze: wilt u er een hamsterbal bij? Het is juist die norm waarover ik de discussie wilde openen.”

Na de aangifte, die later door andere dierenrechtenorganisaties werd ondersteund, nam het Openbaar Ministerie de zaak over. Dat is bijna drie jaar geleden. De zaak zou eerst voor de politierechter komen, maar werd herhaaldelijk uitgesteld en uiteindelijk overgeheveld naar de meervoudige kamer.

Tinkebell en de galeriehouder worden beschuldigd van overtreding van artikel 36 van de Gezondheids- en Welzijnswet voor dieren. Daar staat in dat het verboden is om „zonder redelijk doel” bij een dier pijn of letsel te veroorzaken.

Beiden werden verscheidene malen gehoord. „Ze vroegen of de hamsters in goede gezondheid waren”, zegt Tinkebell. „Ik zei dat één hamster een ontstoken oog had, dat ik had schoongemaakt en behandeld. De vrouw die mij ondervroeg, beet mij toe dat twéé hamsters een ontstoken oog hadden.” In de dagvaarding staat dat er ook hamsters waren met korsten op het hoofd. „Dat heb ik niet gezien”, zegt Tinkebell.

Volgens het OM zaten de hamsters vier uur in een bal terwijl maar een half uur is toegestaan. Ze zouden gestresst en uitgeput zijn geweest. „De hamsters liepen nauwelijks in de bal”, zegt Tinkebell. „Ze sliepen vooral. Het was eigenlijk heel saai. Na vijf minuten hielden ze al op. Het zijn nachtdieren, die overdag niet zo actief zijn.”

Justitie heeft de twee kooien, waarover de 95 hamsters verdeeld waren als ze niet in de ballen zaten, opgemeten. Ze waren 58 x 37 x 20 centimeter. „Dat waren de hokken waarin ze zaten bij de fokker”, zegt Tinkebell. „Ze waren volgens fokkersnormen groot genoeg.”

Het OM stelt dat ballen en hokken bevuild waren met urine en uitwerpselen, dat de hamsters niet voldoende voer en water kregen en dat het in de galerie tochtte. „De hokken werden elke dag verschoond en de hamsters kregen genoeg te eten”, zegt Tinkebell. „Of het tochtte – tja, dat kan.”

Tijdens de rechtszitting morgenochtend zal de advocaat van Tinkebell, mr. Inez Weski, onder meer een dvd inbrengen waarop de YouTube-filmpjes staan die de kunstenares inspireerden en waarop te zien is dat het gebruik van hamsterballen wijdverspreid is. De fokker is als getuige opgeroepen, zowel door het Openbaar Ministerie om te getuigen dat Tinkebell de hamsters niet goed verzorgde als door de advocaat van de kunstenares, om aan te tonen dat zij zich juist hield aan de normen van de fokker. Wat voor straf het OM morgen zal eisen, weet de kunstenares niet en de officier van justitie wil het nog niet zeggen.

Tinkebell is verheugd over de zaak, zegt ze. „Mijn doel was dat er wordt nagedacht over de manier waarop mensen met huisdieren omgaan. En nu gaan drie rechters daarover uitspraak doen. Dat is voor mij het ultiem haalbare. Als ik wordt veroordeeld en gestraft, zouden hamsterballen ook moeten worden verboden. Een fantastische aanwinst voor mijn cv.”

„Natuurlijk kun je vraagtekens bij die ballen zetten”, zegt dierbeschermer Sandra van de Werd. „Maar het is onnodig om dan de dierenbeul te gaan uithangen. Waarom is ze niet zelf in een grote hamsterbal gaan zitten?”