Tevergeefs op zoek naar begrip

Hoe krijg je grip op het verleden? Dat was de vraag waar Mieke Van de Voort mee worstelde.

Dankzij beeldend kunstenaar Mieke Van de Voort zit er sinds 2005 een gedenksteen gemetseld in de poort van de Amsterdamse cavaleriekazerne waarin nu de Rijksakademie gevestigd is. Van de Voort zat in 2005 als artist-in-residence op de Rijksakademie en sloot haar verblijf af met een opmerkelijke presentatie: De revolutie die niet doorging. Ze herinnerde daarmee aan de opstand waartoe communist Pieter Jelles Troelstra in november 1918 vergeefs opriep. Van de Voort liet paarden en soldaten in vroeg-twintigste-eeuwse uniformen opdraven en vroeg communisten De Internationale te zingen. En ter nagedachtenis aan de schietpartij die destijds voor de kazerne had plaatsgevonden, plaatste ze die gedenksteen.

Voor veel van haar kunstwerken nam Mieke Van de Voort (Nijmegen, 1972) historische gebeurtenissen als aanleiding. Zo reconstrueerde ze in 2008, in het kader van de Shanghai Biënnale, de tocht die de radicale communist Henk Sneevliet in 1921 door China maakte. „Geschiedenis is een abstractie”, zei ze eens in een interview. „Ik wil begrijpen hoe de realiteit in elkaar steekt.”

Afgelopen maandag pleegde Van de Voort zelfmoord. Volgens haar familie kampte ze al langere tijd met angsten en depressies.

Van de Voort was een typische interdisciplinaire kunstenaar, die samenwerkte met wetenschappers, die foto’s en sculpturen maakte, maar bijvoorbeeld ook workshops organiseerde. Zoals voor het project Generale Staten uit 2008, dat de vorm had van een rollenspel. Het publiek moest zich een imaginaire stad indenken die getroffen werd door een besmettelijke ziekte.

Voor haar laatste project Schets voor Vinije (2010), op dit moment nog te zien in het Stedelijk Museum, bezocht Van de Voort meerdere malen het Amazonegebied op zoek naar sporen van het Nederlandse koloniale verleden. Hoofdpersoon is Vinije, een jonge afstammeling van gevluchte slaven met wie Van de Voort persoonlijk bevriend was. Om hem maar niet te vergeten besloot ze zijn lichaam in gips af te gieten.

Hoe krijg je grip op het verleden? Hoe behoud je iets wat je dierbaar is? Dat waren de vragen waar Van de Voort in haar werk tevergeefs mee worstelde.