Liegen, valsspelen en improviseren

Vanavond begint Wie is de Mol? weer.

Elf weken lang speculeren, puzzelen en codes kraken. Zoek de verstopte aanwijzingen.

Vanaf vandaag verandert het leven gedurende elf weken voor een paar duizend Nederlanders. Gekluisterd aan de televisie op donderdagavond, daarna de aflevering nog een keer zien, en nog eens, blocnootje erbij, inzichten uitwisselen op online fora en uiteindelijk, na afloop, het hoogtepunt: de fandag. Nog meer inzichten uitwisselen, nu lijfelijk, op de veiling spullen uit het programma kopen en de kandidaten ontmoeten.

Het elfde seizoen van Wie is de mol? begint vanavond en duurt – voor het eerst – elf afleveringen lang.

Het lijkt wel een wervingspraatje. Maar echt, zo gaat het. Wordt er ergens door een vakantieganger in Guatemala via een taxichauffeur via zijn moeder die weer op bezoek was bij haar zus in het buurland bericht over mogelijke filmopnames van Wie is de Mol? in El Salvador, dan wordt daar door de fans in de zomer al druk over geblogd. En de ‘molloten’ – een geuzennaam die de fans in de Van Dale proberen te krijgen – kijken sinds hun ontmoeting op fora en fandagen afleveringen samen.

Wat het programma zo verslavend maakt? Fan Martijn Hardenberg (22): „De psychologische oorlogsvoering van de kandidaten is natuurlijk heerlijk om te zien. En als je denkt te weten wie de mol is, blijk je er toch vaak naast te zitten met je conclusies.”

Want dáár gaat het om: het ontmaskeren van de mol. Om daarbij te helpen, verstoppen de makers in elke serie tussen de vijf en tien verschillende hints, vertelt redacteur Jan Peter Pellemans, die zich voor de AVRO en IDTV bezighoudt met de selectie van de kandidaten. Die hints zijn onder te verdelen in drie categorieën: non-verbale en verbale signalen en symbolen die meer dan eens terugkomen. Dat kunnen bijvoorbeeld cijfers, kleuren of letters zijn. Zo had de laatste mol, Kim Pieters, een ketting met een plusje om (het Japanse teken voor 10 – zij was de tiende mol) en gebruikte ze soms woorden in zinnen die achter elkaar haar naam vormen, zoals ‘Kennis Is Macht’ in aflevering 1.

Verder is het handig om te weten dat het aantal aanwijzingen elk jaar ongeveer hetzelfde is, maar dat ze altijd anders zijn en steeds moeilijker worden. Dat Inge Ipenburg in seizoen 7 nog in gebarentaal letterlijk zei ‘ik ben de mol’, zou nu niet meer kunnen. Daar zijn de deelnemers en kijkers veel te gewiekst voor geworden. We weten nu ook al dat er signalen voorbij zullen komen die niemand zal herkennen als aanwijzing. Zo gingen de anagrammen die mol Jon van Eerd gebruikte aan iedereen voorbij. Maar ook al worden vooraf door de makers en de mol acties bedacht, situaties zijn niet helemaal te voorspellen en dus moet de mol veel improviseren. Kim Pieters: „De verdeling vooraf bedachte molacties en door mijzelf geïmproviseerde is denk ik fiftyfifty.”

Ga je het programma volgen? Hierbij een handleiding, om te helpen bij het ontwaren van de mol:

1Kies niet meteen een mol

Een valkuil waarin fan Niels Schouten (24) meerdere malen is gelopen. De laatste jaren heeft hij het vaak goed gehad, maar wel pas in de finaleronde. Snel iemand kiezen leidt tot tunnelvisie. „Blijf letten op alle kandidaten en lees visies van andere kijkers op fora.”

2Follow the money

Houd bij hoeveel geld iedereen tijdens de opdrachten voor de pot binnenhaalt. Dat is dé klassieke opsporingsmethode bij Wie is de mol? Het is de taak van de mol om zoveel mogelijk de boel te saboteren zodat er zo min mogelijk geld in de pot voor de uiteindelijke winnaar komt. Kim Pieters verdiende niks voor de pot. Deze tip is een goede manier om kandidaten vanaf het begin weg te strepen, want wie vaak slaagt voor een opdracht en dus geld binnen brengt, kan niet de mol zijn.

3De mol is in balans

Het is een zware taak om mol te zijn, zegt redacteur Jan Peter Pellemans. Altijd oplettend zijn, continu improviseren, het spel willen verpesten zonder op te vallen, zorgen dat niemand je verdenkt maar wel voldoende hints afgeven zodat de kijkers jou eruit zouden kunnen pikken. Tegelijkertijd vindt de mol het leuk wat hij doet. Geniet hij van het liegen. De mol kan verantwoordelijkheid dragen. Is evenwichtig, niet zenuwachtig bij de eliminaties, iemand die soms schreeuwt en soms stil is, iemand, kortom, die in balans is.

4Ken de geschiedenis

Ken de historie van het programma, om twee redenen:

1. De programmamakers willen afwisseling. En dus is de kans groot dat er – bijvoorbeeld – na twee mannelijke mollen een vrouw aan de beurt is. Let ook op leeftijd en beroep. Daarom nog even de mollen op een rij sinds 2005, het eerste seizoen met BN’ers: actrice Kim Pieters (toen 30), acteur Jon van Eerd (toen 48), presentator Dennis Weening (toen 30), actrice Inge Ipenburg (toen 51), presentatrice Milouska Meulens (toen 32) en presentatrice Yvon Jaspers (toen 31).

2. Eerdere successen kunnen best in een vernieuwde vorm herhaald worden. Observeer de oude mollen en kijk hoe zij het doen, want ook de nieuwe mol kijkt oude series terug en leert daarvan, zegt Laura Hofenk (24), fan vanaf seizoen 1.

5De held is de mol

‘De held is de mol’ is een van de theorieën op het blog van fan Niels Schouten. De mol wil graag ‘onmols’ overkomen, maar ondertussen wel de groep benadelen. De mol zal op het eerste gezicht goede prestaties leveren (en daardoor fanatieker lijken), maar uiteindelijk pakken die prestaties toch negatief uit. En de mol weet dat, met de voorkennis die hij heeft. Zo legde mol George in seizoen 3 veel meters af met waterskiën, waardoor er in eerste instantie veel geld in de pot kwam. Later bleek echter dat Dick alle afgelegde meters moest terugpeddelen op een surfplank en er per minuut weer geld van de pot afging.

6De mol volgt andere molacties

Kim Pieters: „Als iemand aan het mollen is, is de kans groot dat de echte mol aansluit. Een makkelijke manier om het spel te saboteren zonder dat hij of zij opvalt als mol. Frits Sissing, die mij al vanaf het begin verdacht en uiteindelijk ook won, had dat door. Ik moest dus oppassen.”

7Ga op je intuïtie af

Allemaal leuk en aardig, die hints en het geldspoor, maar uiteindelijk heeft de onderbuik gelijk. Alle kandidaten gedragen zich bewust of onbewust verdacht. Daar valt – zeker in het begin – nauwelijks iets uit op te maken. „Er zijn genoeg voorbeelden van hints die geen hints waren”, zegt fan Stijn Hommes (29). „In het laatste seizoen in Japan waren er veel gelukskatten en het getal 3 te zien. Sanne had duidelijk laten weten dat ze een kattenfan was en in het Japans is San het cijfer 3.” Toeval, bleek.

Kandidaat Sanne Vogel baseerde haar oordeel als een van de weinigen niet op theorieën maar op haar onderbuik. Kim Pieters: „Sanne Vogel is helemaal niet van de statistieken en de rijtjes. Zij had vanaf de tweede helft van het programma gewoon het gevoel dat ik het was. En dat klopte.”

Wie is de Mol is om 20.30 u. te zien op Nederland 1. Meepraten kan via de officiële website: www.avro.nl/wieisdemol. Theorieën uitwisselen kan ook op het blog van Niels Schouten: wieisdemol.netOf op de Mol-fansite: widm.nl