Kritiek op Orbán 'héél grappig'

Premier Orbán moet als EU-voorzitter uitleggen waarom Hongaarse media beter onder staatscontrole kunnen staan.

(FILES) This photo taken on November 17, 2010 shows Hungarian Prime Minister Viktor Orban giving a press conference at the EU headquarters in Brussels. Hungary's Orban will take the helm of the European Union for six months starting on January 1, 2011, with the principle challenge of the crisis of the eurozone. The Hungarian presidency of the EU, which goes under the slogan ''A strong Europe", will be marked by launching delicate negotiations on the budget of the EU and integration of the Romas. AFP PHOTO / THIERRY CHARLIER AFP

Eigenlijk moet de Hongaarse premier Viktor Orbán er vooral om lachen: grote Europese landen als Frankrijk en Duitsland maken zich druk over een nieuwe mediawet die de persvrijheid in Hongarije ernstig zou aantasten. „Maar in Hongaarse kranten lees ik de afgelopen dagen alleen maar scherpe kritiek op de regering.” Dat kan dus allemaal nog. „Héél grappig.”

Maar het was natuurlijk niet leuk dat de kritiek op de mediawet net samenvalt met het begin van het EU-voorzitterschap van Hongarije, in de eerste helft van dit jaar. „Het was een slecht begin”, zei Orbán vanochtend bij een persconferentie voor Europese journalisten. „Niemand wenst dat voor zichzelf.”

De regering van Orbán heeft sinds gisteren zo’n vijftig journalisten uit Brussel op bezoek. Elk land organiseert zo’n reis aan het begin van het halfjaarlijkse EU-voorzitterschap en elk land wil dan graag dat zijn plannen voor de EU veel aandacht krijgen. Maar door de heftige reacties op de mediawet, met regels voor berichtgeving en een systeem van boetes, werd de persreis deze keer vooral damage control, zei een diplomaat in Boedapest gisteren.

De Hongaarse regeringsvertegenwoordigers zijn allemaal van de rechts-conservatieve partij Fidesz, die in het parlement een tweederde meerderheid heeft. Ze staan er niet om bekend dat ze makkelijk benaderbaar zijn voor buitenlandse journalisten, maar nu moeten ze in vraaggesprekken steeds maar uitleggen dat ze echt niet autoritair of dictatoriaal zijn. De minister van Communicatie, Zoltán Kovács, bleef in zijn persconferentie gistermiddag een uur lang glimlachen en zeggen dat de persvrijheid voor de Hongaarse regering heilig was. Niemand zou voor de journalisten beslissen wat ze moesten publiceren.

En de zin in artikel 13 van de wet? Daar staat: ‘De taak van elke aanbieder van media-inhoud is het geven van authentieke, snelle en correcte informatie over lokale, nationale en Europese kwesties en elke andere gebeurtenis die van belang is voor de burgers van de Hongaarse republiek en de leden van de Hongaarse natie.’

Een zogenoemde ‘Media Autoriteit’ bepaalt of journalisten zich daaraan houden. Er zijn vijf leden, benoemd door het parlement waar Fidesz de dienst uitmaakt, en een voorzitter die door premier Orbán (Fidesz) is aangewezen. Was het misschien niet slimmer geweest om daar ook vertegenwoordigers van de media lid van te maken? Of om leden te benoemen met een andere politieke kleur, waardoor de schijn van vooringenomenheid vermeden had kunnen worden? „Dat is uw mening”, zei Kovács. „Wij hebben een andere mening.”

In een vraaggesprek met een paar journalisten ging Kovács daarna graag in op de achtergrond van de kritiek in het westen van Europa. Werd daar gesuggereerd dat in Oost-Europa ‘autoritaire reflexen’ weer naar boven kwamen? „Ik zie daarin een uitdrukking van stereotype beelden en vooroordelen die nog steeds leven in Europa. We zijn nu zes jaar lid van de Europese Unie en we worden nog steeds een ‘nieuwe lidstaat’ genoemd. Er lijkt een Europa te zijn van twee klassen. Dat is niet alleen een gevoel in Hongarije, maar in heel Oost-Europa.”

Een journalist van de publieke omroep werd van zijn functie als politiek verslaggever ontheven omdat hij op de radio, na het aannemen van de mediawet, een minuut stilte hield. Volgens Kovács gebruikte de journalist zijn werk om te protesteren. „Dat was niet de juiste plek.”

Kovács zegt dat citaten van politici in zijn land „heel vaak” in de verkeerde context worden geplaatst. Hij noemt televisieshows waar gewone mensen belachelijk werden gemaakt. Bij de persconferentie was ook al genoemd dat een krant een foto publiceerde van een stervende voetballer. „Dat had allemaal niet moeten gebeuren”, zegt Kovács. Is de bedoeling van de wet dan vooral om de journalistiek in zijn land professioneler te maken? „Ja.”