Iedereen heft de vlag van religie

Na de aanslag van zaterdag klagen kopten dat de overheid islamisering tolereert.

De verkeerde aanpak van religieuze spanningen werkt geweld juist in de hand.

REFILE - ADDITIONAL CAPTION INFORMATION Egyptian Christians touch a blood-splattered image of Jesus Christ, inside the Coptic Orthodox church in Alexandria, January 2, 2011. A bomb killed at least 21 people outside the church early on New Year's Day and the Interior Ministry said a foreign-backed suicide bomber may have been responsible. Blood was splattered onto the image, which is located near the side gate of the church compound, during the bomb attack. REUTERS/Amr Abdallah Dalsh (EGYPT - Tags: CIVIL UNREST RELIGION IMAGES OF THE DAY) REUTERS

Iedereen, moslims en christenen, regering en oppositie, veroordeelt in koor de extremisten die verantwoordelijk zijn voor de zelfmoordaanslag op de Twee-Heiligen kerk in Alexandrië, schrijft de koptische journalist Hani Shukrallah op de site van de Egyptische staatskrant Al-Ahram. Maar „veel daarvan is zuiver hypocrisie [...] en het levert niets op”, vervolgt hij. „Fanatisme en intolerantie verspreiden zich dieper en meer wijd verbreid in elke uithoek van onze maatschappij.”

De aanslag op de orthodoxe kerk in Alexandrië bij het uitgaan van de oudejaarsdienst, waarbij 23 doden zijn gevallen, is een uitwas in die zin dat hij opvalt te midden van het reguliere geweld tussen moslims en christenen in Egypte, doorgaans over alledaagse ruzies. Maar Shukrallah, ex-hoofdredacteur van Al-Ahram Weekly, is een van de vele Egyptische burgers en organisaties die ervan overtuigd zijn dat hij niet los kan worden gezien van het algemene klimaat van groeiend sektarisme en religieus geweld. Kopten maken circa 10 procent van de tachtig miljoen Egyptenaren uit.

In een gezamenlijke verklaring riepen twaalf Egyptische mensenrechtenorganisaties de regering op niet alleen de daders snel op te sporen en onderzoek te doen naar het falen van de gebruikelijk zeer waakzame veiligheidsdiensten. Ook moet de staat een strategie voor de lange termijn ontwikkelen om de toenemende religieuze intolerantie aan te pakken, onder meer door hervorming van het onderwijs. „De verkeerde aanpak van sektarische spanningen” creëert volgens hun verklaring „vruchtbare grond” voor een aanslag als die in Alexandrië.

Het sektarisme wordt volgens velen in de hand gewerkt door de autoriteiten, die koptische klachten over discriminatie negeren omdat zij de Moslimbroederschap de wind uit de zeilen willen nemen. „Ik beschuldig een regering die schijnt te denken dat zij door de moslimfundamentalisten te overbieden hen ook zal overvleugelen”, aldus Shukrullah in zijn commentaar onder de titel J’accuse. De Moslimbroederschap is conform de grondwet als religieuze partij verboden. Maar niet alleen kopten, ook seculiere moslims beschuldigen de regering de islamisering van de maatschappij aan te moedigen of op zijn minst te dulden om de populariteit van de Broederschap te ondermijnen.

Die islamisering uit zich in kleine dingen, als de weigering van vrouwen met fundamentalistische gezichtssluier een niet-gehoofddoekte christelijke vrouw naast zich in de metro te dulden. In zijn laatste rapport over religieuze vrijheid meldt het Amerikaanse State Department ook het structureel nalaten van de autoriteiten om geweldplegers tegen kopten te vervolgen, waardoor een klimaat van straffeloosheid is ontstaan dat geweld aanmoedigt. Ook noemt het rapport discriminatie van kopten op de arbeidsmarkt, met name bij de overheid en als het gaat om de bouw van kerken of renovatie daarvan.

De bejaarde koptische paus Shenouda III, die zelden zijn stem verheft tegen de regering van president Mubarak, kritiseerde maandag met name de wetten die de vrijheid van geloofsbeoefening beperken, zoals de bouw van kerken. „De staat heeft een plicht”, zei hij in een interview op de staatstelevisie. „Hij moet de problemen van de kopten onder ogen zien en die proberen op te lossen.”

Op netwerksite Facebook hebben een Egyptische schrijver, een cartoonist en een student die tot verschillende godsdiensten behoren een campagne gelanceerd om de intolerantie aan te pakken. „De laatste jaren hebben het gezicht van een eens tolerant Egypte veranderd”, zegt student Mervat Youssef op de Facebook-pagina van de ‘Egyptische Broederschap’ – een verwijzing naar de Moslimbroederschap die volgens hen juist de tweedeling versterkt. „Vandaag heft iedereen de vlag van zijn religie.”