Gevlucht uit liefde, maar hun toekomst vergooid

Een verliefd stel ontsnapte vorig jaar uit een tbs-kliniek. Met fatale gevolgen voor hun toekomst. Want nu duurt het veel langer voor ze van hun straf af zijn.

In de stromende regen rennen Wendy en Huub op 1 augustus 2010 door de bossen van Assen. Ze zijn stapelverliefd. Hij heeft net daarvoor een flinke trap tegen de hendel van het keukenraam van de Forensisch Psychiatrische Kliniek in Assen gegeven. Om de gebouwen staan geen hekken.

De ontsnapping ging „eigenlijk heel makkelijk”, zal Wendy achteraf zeggen tegen de rechtbank. Ze renden in de richting van de stad. Doorweekt liepen ze er op goed geluk een cafeetje binnen, waar ze van achter de bar een handdoek kregen aangereikt. Er speelde een bandje. Ze stonden dicht tegen elkaar aan in een hoekje en dronken een biertje. „Ik dacht: freedom”, zegt Wendy.

In de nieuwsluwe zomer van 2010 was de ontsnapping van tbs’er Huub V. (35) met Wendy K. (28) uit de kliniek in Assen voorpaginanieuws. De burgemeester van Assen werd pas na vier dagen over de ontsnapping geïnformeerd. Bewoners waren daar verontwaardigd over. Pas ruim een week na de ontsnapping werden Wendy en Huub klemgereden in een grijze Opel op de snelweg bij Joure. Wat deden ze in die week, waar leefden ze van? En hoe is het nu met ze?

Wendy is lang en draagt haar zwarte haar los als ze eind oktober de rechtbank in Almelo binnenkomt. Ze is knap, maar niet zo knap als ze was voordat één van haar oogkassen verbrijzeld werd. Onder het litteken in haar gezicht zitten stalen plaatjes. Ze staat terecht voor poging tot moord op een voormalige vriend, Murat K. Hij zit in de rechtszaal.

Huub V. heeft grijs-zwart stekelhaar en hij draagt een lichtgroen vest van het merk Protest als hij moet voorkomen bij de rechtbank in Alkmaar na zijn ontsnapping. Hij zat in de tbs-kliniek na een veroordeling in 2008. Hij had een vrouwelijke taxichauffeur in Anna Paulowna een bijtende stof in haar gezicht gesprayd en haar beroofd. Twee dagen later lokte hij een man naar het duingebied in Den Helder. Hij schopte en sloeg hem, deed een koord om zijn nek en snoerde dat aan. Ook zijn portemonnee nam hij mee.

Huub en Wendy ontmoetten elkaar een maand voor ze ervandoor gingen, op afdeling de Brug van de kliniek in Assen. Het is een afdeling waar mannen en vrouwen gemengd zitten. Met of zonder tbs. Zij kreeg de cel naast hem. Er was direct een klik, zeggen ze allebei. Maar na eerdere „ongeoorloofde contacten” met een vrouw op de afdeling mocht Huub geen relatie meer beginnen, vertelt zijn behandelcoördinator Karel ’t Lam aan de rechtbank. Buiten de rechtbank wil de kliniek niet ingaan op individuele gevallen.

Huub had vijftien euro huishoudgeld uit de kliniek meegenomen. Vanuit het café belt hij naar zijn voormalige werkgever, die hen ophaalt. Het stel smeedt plannen om met hem mee naar Zweden te gaan, maar in diens woning loopt het snel mis. Huub en Wendy zeggen dat ze zich er niet veilig voelden. Ze vertrekken midden in de nacht met de auto van de oud-werkgever. „Ik dacht dat het oké was”, zegt Huub. De oud-werkgever doet aangifte van diefstal van zijn Opel, een minilaptop, een mp3-speler, een gsm en 25 euro. Wendy en Huub ontkennen dat ze dat opzettelijk gestolen hebben. De spullen zouden al in de auto hebben gelegen.

Via internet vinden ze een chalet in de bossen, dat ze huren voor een week. Ze beloven achteraf te betalen. De eigenaar vertelt ze dat de sleutel onder een bloempot bij de deur ligt. Ze doen boodschappen in een supermarkt. Ze hebben allebei een bankrekening, met een pasje waar wat geld op staat.

Wendy, die dan al meer dan een jaar heeft vastgezeten, geniet van het boodschappen doen, omdat „het zo gewoon is”. Ze halen ragout, toastjes en lekkere kaasjes. Onder een dekentje op de bank kijken ze televisie. De dagen erop koken ze voor elkaar, drinken ze wijn en kijken in het donker naar de heldere sterrenhemel. Ze gaan ook kijken bij een paard dat Wendy vroeger heeft verzorgd. Ze huilt veel die week. Ze slikte antidepressiva in de kliniek en had die nu niet bij zich.

Met zijn ontsnapping zette Huub alles op het spel. En in zijn geval was alles veel. In december 2008 had hij tbs met voorwaarden opgelegd gekregen. De mildste vorm. Hij mocht de kliniek in overleg soms verlaten, hij mocht werken bij een botenbouwer en kreeg ervoor betaald. Hij vierde Oud en Nieuw in Groningen en deed regelmatig boodschappen.

De kliniek wilde enkele maanden voor zijn ontsnapping dat hij de laatste fase van de tbs in zou gaan: resocialisatie, gericht op terugkeer in de samenleving. Maar dat hield Huub zelf tegen. Zijn agressie had hij door de behandelingen „behoorlijk onder controle” maar aan zijn alcoholverslaving was volgens hem onvoldoende gewerkt, vertelt hij op zitting. Zijn behandelcoördinator denkt „met de kennis van nu” heel anders over het advies aan Huub zich voor te bereiden op terugkeer in de maatschappij. Hij is teleurgesteld dat Huub „ondergronds” ging en niet aan zijn therapeuten vertelde dat Wendy zo belangrijk voor hem aan het worden was. De kliniek in Assen wil hem en Wendy niet terug.

Was de ontsnapping gepland? De advocaten van het stel laten dat bij de rechtszaken in het midden. Als de vlucht lang van tevoren voorbereid was zou het kunnen betekenen dat ze de kluit heel bewust belazerd hadden. Als het een impulsieve daad was, zou dat iets kunnen zeggen over hun labiliteit. Wendy en Huub houden het erop dat ze tijdens hun ontsnapping in ieder geval niet vooruit dachten. Wendy wilde „gewoon weg”. Ze had gevoelens voor Huub die ze „nog nooit had gehad”. Huub wilde bij Wendy zijn. Hij dacht niet na over wat ze buiten zouden moeten. „Een baan zoeken?” zegt hij vragend tegen de rechter in Alkmaar. De officier van justitie eist er dat de tbs onder voorwaarden wordt omgezet in tbs met dwangverpleging.

De vlucht van Huub en Wendy eindigt op maandagavond 9 augustus. Wendy en Huub eten een cheeseburger bij de McDonald’s in Joure. Daarna stappen ze in de auto om naar Amsterdam te rijden. Het is de dag voor de 35ste verjaardag van Huub. Ze willen dat vieren door naar Madame Tussauds te gaan. Maar bij Joure hangen camera’s die kentekens registereren. De gezochte Opel wordt gespot.

Omdat niet bekend is hoe gevaarlijk ze zijn, besluit de politie ze aan te houden door ‘gecontroleerde filevorming’. Ver vóór de grijze Opel gaan politieauto’s op een rij steeds langzamer rijden tot iedereen uiteindelijk stilstaat. Huub en Wendy hebben pas iets in de gaten als ze politieauto’s, agenten en honden om zich heen zien. De portieren worden open gerukt. De hoofden van Huub en Wendy worden naar beneden geduwd. Ze krijgen handboeien om.

Ze zeggen lieve dingen tegen elkaar: dat het nu niet over is. Zij wordt naar de vrouwengevangenis in Zwolle gebracht, hij naar een inrichting in Noord-Holland.

Ook Wendy K. gooide met de ontsnapping haar eigen ruiten in. Ze was nog niet veroordeeld toen ze in de kliniek in Assen zat. Ze zat er als verdachte in voorarrest. Maar omdat het zo lang duurde voordat haar zaak voorkwam, mocht ze alvast naar de kliniek, waar behandeld wordt, in plaats van alleen maar opgesloten. Het regime is er milder dan in een gevangenis. Waarom duurde het zo lang voordat haar zaak voorkwam? „Bureaucratie”, zeggen haar advocaten.

Gedragswetenschappers noemen Wendy ‘lastig’ en ‘impulsief’. Ze heeft „twee gezichten”. Ze is „labiel” en heeft „hulp nodig”. Ze is ook een femme fatale die agressief uit de hoek kan komen met een borderlinestoornis. Ze heeft behoefte aan bewondering, schrijven ze ook.

Net als Huub dronk Wendy te veel alcohol. En ze gebruikte soms cocaïne. Dat was ook het geval op 9 juli 2009, toen ze het feit pleegde waarvoor ze in eerste instantie in de kliniek in Assen terechtkwam. Ze had een voormalige vriend, Murat K., gevraagd naar haar huis te komen. Na een woordenwisseling stak ze een mes in zijn buik, twintig centimeter diep. Wendy zegt dat hij in het mes is gelopen, toen hij dreigend op haar af kwam. Murat K. was in 2008 veroordeeld omdat hij háár had mishandeld, waarbij haar oogkas brak. Hij kreeg 2,5 maand gevangenisstraf.

Het was een relatie vol geweld en angst, zegt Marjolijn Ketting, de vorige advocaat van Wendy. Ze citeert uit brieven die Murat aan Wendy had geschreven. „Jij bent mijn eerste en laatste liefde. Ik ga dood voor jou.” En: „Vanaf nu ben jij mijn aartsvijand, hoer.” Het was noodweer, zegt Ketting, of noodweerexces, wat betekent dat je in het heetst van de strijd meer geweld gebruikt dan strikt noodzakelijk is. Maar de rechtbank vond „niet aannemelijk” dat Murat K. Wendy die dag kwaad had willen doen. Pas vijftien maanden na het steekincident, op 2 november 2010, doet de rechtbank in Almelo uitspraak in de zaak tegen Wendy. „Het is natuurlijk geen excuus voor de ontsnapping”, zegt Ketting, „maar het heeft wel veel te lang geduurd”.

Hoe liep het juridisch af? Niet mild, in ieder geval.

De tbs van Huub is omgezet in tbs met dwangverpleging. Opsluiting betekent dat. En Wendy kreeg twee jaar gevangenisstraf én tbs met dwangverpleging. Wendy is zo geschrokken van dit vonnis dat ze een andere advocaat heeft gevraagd haar in hoger beroep te verdedigen, Peter Plasman. Marjolijn Ketting vindt de straf voor Wendy „veel te zwaar”. In theorie zou ze 50 jaar kunnen vastzitten. Bovendien hebben zij en Huub zich gedragen in hun week ‘buiten’, zegt Ketting. Er zijn geen andere verdenkingen van strafbare feiten dan de ontvreemding van de auto. „En dat ontkennen ze”, zegt Ketting. „Ze waren géén Bonny en Clyde.”

Huub en Wendy zijn nog steeds verliefd. Ze schrijven brieven en mogen elke maandag bellen. Maar een bezoekregeling die ze hadden aangevraagd is afgekeurd.

Huub V. is geen goede partij voor Wendy K., vindt justitie.