Geestelijke zorg voor gedetineerden: minder humanisten, meer imams

Gedetineerden die geestelijke verzorging willen in de gevangenis, hebben een ruime keus: de rabbijn, de predikant, dominee, imam, boeddhist, pandit. Voor de niet-godsdienstige gevangene is er de gevangenishumanist. Op deze groep gaat staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) flink korten. Hiervoor in de plaats komen extra gevangenisimams.

Per 1 januari zijn de stromingen binnen de Dienst Geestelijke Verzorging opnieuw verdeeld. Bijna veertig procent van het aantal gevangenishumanisten verdwijnt. Daardoor kan nog één op de tien gedetineerden met een niet-religieuze raadsman of –vrouw praten. De Humanistische Geestelijke Verzorging (HGV) bestond voorheen uit 31,83 fte, per 1 januari is dat teruggebracht tot 19,80. De gevangenisimams krijgen juist 8,56 fte extra. Daarmee komt het totaal aantal islamitisch geestelijk verzorgers op 43,43 fte.

Het Humanistisch Verbond, de zendende instantie achter de humanistisch geestelijke verzorgers, is teleurgesteld. Voorzitter Rein Zunderdorp schreef hierover eind december een brief aan de staatssecretaris. Lees de brief hier.

Bij de nieuwe verdeling van specificaties heeft Teeven zich gebaseerd op voorkeursmetingen die in 2008, 2009 en 2010 onder gedetineerden zijn gehouden. Hieruit bleek een grotere behoefte aan imams. De vraag naar humanisten lag juist onder het aanbod.

Zunderdorp heeft bedenkingen bij de enquête. Die is „misleidend”, zegt hij. Gevangenen krijgen een lijst voorgelegd met daarop alle stromingen waaruit zij kunnen kiezen – bijna allemaal religieus. „Humanistische verzorging staat ergens in het midden, zonder nadere toelichting. Veel gedetineerden weten niet dat dit de enige optie is voor een niet-godsdienstig gesprek. Ik vind het, gezien het relatief lage opleidingsniveau van gedetineerden, opvallend dat nog 12 procent ons eruit weet te pikken.” Het Humanistisch Verbond stelt voor de voorkeursmeting op te splitsen door gevangenen eerst te laten kiezen tussen godsdienstig en niet-godsdienstig en daarna pas de stromingen voor te leggen.

Het Humanistisch Verbond wijst op een onderzoek van de Radboud Universiteit (lees hier de samenvatting) waaruit blijkt dat eenderde van de gevangenen niet religieus is. Van degenen die wél godsdienstig zijn, geeft de helft aan geen behoefte te hebben aan specifiek godsdienstige geestelijke verzorging. Bekijk hier de site van het katholieke en hier van het protestantse gevangenispastoraat.

Zunderdorps bezwaar is dan ook dat het aanbod niet aansluit op de vraag: tweederde van de gevangenen is godsdienstig, maar in de nieuwe verdeling is bijna 90 procent van de geestelijke verzorging religieus getint – 29,16 procent rooms katholiek, 22,47 procent protestants, 27,04 procent islamitisch en 9 procent joods, boeddhistisch en hindoeïstisch. Dat Teeven de humanistische verzorging met 40 procent wil inperken, staat „haaks op de conclusies van het onderzoek”, zegt Zunderdorp.

Ook noemt hij artikel 41 van de Penitentiaire beginselenwet, waarin staat dat de beschikbare geestelijke verzorging zo veel mogelijk moet aansluiten bij de godsdienst of levensovertuiging van gedetineerden. Volgens Zunderdorp is dat nu niet het geval.

Tweede Kamerlid Sharon Gesthuizen van de SP heeft naar aanleiding van de brief van het Humanistisch Verbond Kamervragen gesteld aan staatssecretaris Teeven. Een woordvoerder van het ministerie van Veiligheid en Justitie wil nog niet ingaan op de kwestie. „Wij informeren eerst de Kamerleden en dan pas de pers.”

Wat vindt u? Moeten gedetineerden meer mogelijkheden krijgen om met een niet-godsdienstige geestelijk verzorger te spreken?

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.