De laatste controle was in orde

Chemie-Pack mengt al zestig jaar giftige stoffen. Er is regelmatig controle.

Het precies zestig jaar oude familiebedrijf Chemie-Pack heeft als filosofie dat „voorkomen beter is dan bestrijden”. De vestiging in Moerdijk die chemische vloeistoffen, poeder en allerlei brandbare of giftige producten mengt, afvult, verpakt en vervoert voor klanten uit ondermeer de verf-, chemie- en rubberindustrie, meldt op zijn website over een bedrijfsplan te beschikken voor het „snel en adequaat ingrijpen en beheersen van een eventuele calamiteit”.

Dit plan kon gisteren een ramp niet voorkomen. „Dit is een van de zwaarste bedrijfsbranden ooit in deze regio”, zegt Ben Ale, hoogleraar veiligheid en rampenbestrijding aan de TU Delft. „Verder onderzoek zal moeten uitwijzen of er tekortkomingen zijn geweest.”

In het voorjaar van 2008 bleek uit inspectie van de gemeentelijke overheid dat Chemie-Pack niet voldeed aan alle veiligheidseisen. De opleiding van het nieuwe personeel voor de omgang met chemische stoffen was ondeugdelijk, de gevaren en risico’s waren niet naar behoren geïdentificeerd, de directie had „geen concrete doelstellingen en indicatoren” op het vlak van veiligheid vastgesteld en er was gebrek aan good housekeeping: de installaties werden onvoldoende schoon gehouden. Dat stond in het Jaarverslag Handhaving 2008 van de gemeente Moerdijk.

Toch concludeerde het college van B en W amper acht maanden later dat het veiligheidsrapport van het bedrijf voldeed. Na een hercontrole in 2009 werden er geen overtredingen meer vastgesteld, in oktober 2010 gaf de gemeente een nieuwe vergunning af. Burgemeester Wim Denie van Moerdijk zei gisteren dat bij die laatste controle alles in orde was.

„De overtredingen van Chemie-Pack waren niet uitermate zwaar”, zegt Ale. „Anders zou het bedrijf destijds wel gesloten zijn.” Maar hij vraagt zich wel af of de hercontrole voldoende grondig was. Chemie-Pack behoort tot het type BRZO-bedrijven (besluit risico zware ongevallen) met de hoogste veiligheidsrisico’s. Zij krijgen jaarlijks inspecteurs over de vloer: toezichthouders van de gemeente of provincie, regionale brandweer en arbeidsinspectie. De gemeente Moerdijk wijst in zijn jaarverslag 2009 op „capaciteitsgebrek”, waardoor bijvoorbeeld de arbeidsinspectie maar met „een beperkt aantal toezichtsbezoeken” meeging.

Dit is een gevoelig punt, stelt Ale. „Er is al jaren een afbraak aan de gang op het vlak van inspectie, deels om geld te besparen en deels vanuit de overtuiging dat een terugtredende overheid een goede zaak is.” Met als gevolg dat er zowel bij brandweer en milieudiensten als arbeidsinspectie een gebrek aan mankracht is om die controles uit te voeren, vindt de TU Delft-deskundige. „De Onderzoeksraad voor Veiligheid moet uitmaken of dit hier een rol heeft gespeeld.”

Bedrijven zoals Chemie-Pack moeten ook veiligheidszones respecteren. Op het terrein stond een tiental tanks met daarin 23.500 liter aan giftige, bijtende en brandbare stoffen. In 2006 werd de laatste beschikbare ruimte in beslag genomen. „Zelf met een adequate veiligheidszone kan niet uitgesloten worden dat brandbaar spul in de lucht vliegt en terechtkomt op naburige bedrijven”, zegt Ale.