Wanneer is iemand knap en wie bepaalt dat?

Natalie Muilwijk uit Sliedrecht merkt op dat modellen in de loop der jaren veranderen. „Eerst waren masculiene mannen aantrekkelijk, tegenwoordig lijkt de ‘metro-man’ het ideaalbeeld. Maar wanneer is iemand eigenlijk knap en wie of wat bepaalt dat?”

Vanuit biologisch opzicht zijn mensen knap wanneer ze een symmetrisch gezicht hebben, de seksekenmerken duidelijk naar voren komen, en als ze er jong uitzien, zegt sociaal-psycholoog Matthijs van Leeuwen, verbonden aan de Radboud Universiteit. „De kenmerken hebben voornamelijk te maken met de voortplanting”, zegt hij. „Opvallend grote ogen maakt bijvoorbeeld dat iemand er jong uitziet, een symmetrisch gezicht reflecteert gezondheid, net als een gladde huid en glanzend haar. Onder de seksekenmerken valt bij mannen de hoekige kaaklijn, en bij vrouwen de waist-hipregel: de taille moet smaller zijn dan de heupen.”

Knap zijn wordt aan de ene kant dus bepaald door algemene biologische factoren, maar sociale factoren spelen ook een rol, vertelt sociologe Giselinde Kuipers, verbonden aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam. „Vaak heeft schoonheid te maken met status in de samenleving.” Vroeger was een ronde en gezette lichaamsbouw bijvoorbeeld iets voor de elite. Dit betekende dat mensen rijk genoeg waren om voldoende te eten, vertelt Kuipers. „Nu hoort dik zijn meer bij mensen met een lage sociale status, en dun zijn bij mensen met een hogere status. Want dun zijn houdt nu verband met ‘zelfbeheersing’ en niet meer met arm zijn.” Schoonheid heeft dus te maken met maatschappelijk aanzien. „Kijk, goed beschouwd ziet Paris Hilton er een beetje raar uit. Ze is dun, bleek, hoekig, bottig, en heeft eigenlijk helemaal geen taille. Maar omdat ze status heeft, wordt ze gezien als schoonheidsideaal.”

Daarnaast wordt ‘knap’ onderhevig aan de gehaaste mode-industrie, zegt Kuipers. „In deze industrie moet alles steeds spannender, sneller en innovatiever waardoor het dus steeds grensoverschrijdender wordt. Mannen lijken op vrouwen en rare looks worden snel mooi gevonden. Terwijl dat eigenlijk heel ver afstaat van het biologische plaatje.”

Bij modellenbureau ModelsInc kijken ze naar zowel knapheid als naar uitstraling. „De definitie van schoonheid is, mijns inziens, voor iedereen verschillend”, zegt commercieel booker Stephanie Kruijff.

Maar er is nog een ander belangrijk aspect waar modellen aan moeten voldoen: hij of zij moet uiteraard ook fotogeniek zijn.

Amy van den Berg