'Uitspraak Knapen onbetamelijk'

Staatssecretaris Ben Knapen noemde de president van Soedan een bron van stabiliteit. Zijn voorganger Frans Timermans zegt dat hij het Strafhof schoffeert.

Omar al-Bashir, president van Soedan, is „een oorlogscrimineel”. Hij is „verantwoordelijk voor het systematisch uitmoorden van een bevolkingsgroep”. Niet zonder reden heeft het Internationale Strafhof een arrestatiebevel uitgevaardigd en zijn er ingrijpende sancties tegen het land. Dat vindt althans de vorige staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, de PvdA’er Frans Timmermans, die nu in de Tweede Kamer zit.

Ben Knapen (CDA), de huidige staatssecretaris, zag Bashirs rol in eerste instantie anders. Volgens de bewindsman moet de Soedanees aanblijven. Zondag vindt in het door oorlog verscheurde land een referendum plaats dat kan leiden tot de afscheiding van het zuiden. „Je hebt een regering nodig die in staat is hiermee om te gaan”, zei Knapen gisteren ter plekke. „Chaos is in niemands belang.”

Wat denkt u van deze uitspraken?

Timmermans: „Buitengewoon onverstandig. Onbetamelijk bovendien, als gastland van het Internationale Strafhof. Het Strafhof is het hoofdpunt van de Nederlandse diplomatie geweest, de afgelopen tien jaar. Dan zeg je toch niet nu al: er is een aanklacht tegen deze man, maar ‘laat maar even zitten’? Dan haal je het Nederlandse beleid in één klap onderuit.”

Is Knapen überhaupt relevant voor Bashir?

„Bekijk dit eens vanuit puur machtspolitieke zin: met dit soort uitlatingen kun je de positie van Bashir ook versterken. Nu voelt hij zich helemaal vrij om uit te spoken wat hij uitspookt.”

Maar het Strafhof is geen puur Nederlands orgaan. Knapen is daar toch niet aan gebonden?

„De enige die met enig recht van spreken de vervolging met een jaar kan stilleggen is de VN-Veiligheidsraad. Dat is niet gebeurd. Dan geldt dus dat anderen hun mond moeten houden. Al het andere is onbetamelijk.”

Begrijpt u Knapens argument: met Bashir is er tenminste stabiliteit. Ook wat waard.

„Als je Bashir laat lopen, dan geef je andere schurken het signaal dat ze alleen maar stabiliteit hoeven te creëren om te kunnen aanblijven. En bovendien: stabiliteit is een heel dun laagje chroom als daaronder grote misdaden zitten. Dat is maar tijdelijk. Of er echt een evenwichtige situatie zou bestaan, is nog maar zeer de vraag. Soedan blijft een kruitvat.”

Bashir zegt zelf dat hij de eerste zal zijn die het zuiden zal erkennen. Dat hij vrede wil.

„Die man geloof ik niet. Hij heeft eerst wel twee miljoen slachtoffers gemaakt. Twee miljoen. Twéé miljoen.”

U was zelf staatssecretaris van Buitenlandse Zaken. Kunt u beredeneren waarom Ben Knapen dit zei?

„Oh, omdat het een redenering is die in wel meer landen de ronde doet. De Amerikanen denken misschien ook zo, sommige Europeanen idem dito. Desondanks moet dit niet gezegd worden. Knapen flapte er iets uit.”

Dus als de onmogelijke keuze is: stabiliteit of gerechtigheid, dan kiest u...

„...dat is een valse keuze. Als je níet kiest voor gerechtheid, kies je automatisch voor toekomstige instabiliteit.”