Twitter en Facebook werken verslavend

Sociale media als Twitter en Facebook kunnen behoorlijk verslavend zijn, stelt Esther de Hek. Voor je het weet, beheersen ze je leven. Wie aan Facebook of Twitter begint, moet zichzelf ijzeren discipline opleggen.

Sinds anderhalf jaar twitter ik actief. Vrij impulsief besloot ik vorige maand tijdelijk te stoppen met twitteren. „Twitter”, zo schreef ik op 13 december jl. op mijn weblog, „gaat een beetje te veel tussen m’n oren zitten. (…) Heeft dit medium misschien meer impact op mijn leven dan ik wil? En zo ja, wil ik dat?”

Ik nam een ‘twibbatical’ van drie weken. Net als werk tijdens een ‘sabbatical’ geen issue is, was Twitter dit niet tijdens mijn twibbatical.

Terugblikkend op de drie Twitter-loze weken is dit de conclusie: ik heb het gered, maar het was verdraaid moeilijk. Twitter bleef lonken als een verboden vrucht. Dat zette mij aan het denken.

Ook ik brak altijd graag een lans voor het gebruik van sociale media, onder andere Twitter. Maar na mijn twibbatical ben ik terughoudender geworden met het bewieroken van Twitter. Het is een prachtig medium, maar voor je het weet is Twitter in plaats van een – zoals Stephen Covey onlangs in zijn algemeenheid over internet zei – ‘fantastische dienaar’ een ‘uiterst slechte meester’. Voor je het weet, ben je verslaafd aan Twitter.

Daags na het ingaan van mijn twibbatical las ik in NRC Handelsblad een artikel van de Britse schrijfster Zadie Smith over haar keuze niet meer actief te zijn op Facebook (De generatie-Facebook doet zichzelf tekort: ze verdient zoveel beter, 18 december). Ze schrijft: „Net als met alle ernstige verslavingen bleek het veel moeilijker ermee te stoppen dan ermee te beginnen.” Haar opmerking bevestigt mijn ervaring: sociale media bergen het gevaar in zich mensen op een verslavende manier aan zich te binden. Ook Zadie Smith kwam daarachter. En zouden Smith en ik daarin de enigen zijn van hordes mensen die actief participeren op Twitter, Facebook en Hyves? Ik vrees van niet.

Kijk om je heen en tel diegenen die vanaf smartphone of laptop hun dagelijks leven in tekst en beeld op elk willekeurig moment delen met online ‘vrienden’. Zoals een fotograaf beroepshalve het leven bekijkt door de lens van zijn camera lijkt een toenemend aantal mensen het leven bijna natuurlijk te vertalen in tweets, Facebook-berichtjes en Hyves-krabbels. Leed houden we waarschijnlijk nog vooral offline, maar succes, tripjes, plezier en borreltijd delen we in een muisklik met de wereld.

Ik denk dat we nuchter moeten constateren dat online netwerken blijvend en in toenemende mate deel uitmaken van ons leven. En daar ben ik in principe content mee. Maar het claimende, noem het gerust verslavende effect van actief participeren op Twitter of Facebook is een aspect dat nog onderbelicht is en vooral niet onderschat moet worden. Ik durf gerust de stelling aan dat geen social-mediagebruiker ontkomt aan het verslavingsrisico.

Twitter, Facebook en Hyves bieden jan en alleman een podium om zich te presenteren, aandacht te krijgen en bevestiging te ontvangen. En wie is er niet gevoelig voor aandacht? Sterker nog, werkt aandacht niet verslavend?

De korte film Farewell Facebook vertelt het verhaal van een Facebooker die net als Zadie Smith besluit zijn Facebook-account op te heffen. Ook de makers van deze film willen aantonen dat in dit geval Facebook een verslavende claim op je dagelijks leven kan leggen. Facebook is geen ‘dienaar’ meer, maar een ‘meester’. Meester van je tijd, je rust, je gedachten en je eigenwaarde.

Mijn korte twibbatical maakte mij helaas duidelijk dat ook ikzelf vatbaar ben voor de zuigende kracht van deze sociale media.

Opheffen dan maar, dat Twitter-account? Ik pieker er niet over. Dat zou de weg van de minste weerstand zijn. En trouwens, ik geloof in de meerwaarde van Twitter. Gezond omgaan met sociale media vraagt voortdurende zelfreflectie en discipline. Dat is voor mij de les van afgelopen weken. De winst, namelijk voorkomen dat je een slaafse volgeling wordt van je eigen en andermans bits en bytes, is het meer dan waard.

Esther de Hek is voormalig dagblad- en radiojournalist. Ze is nu tekstschrijver en eigenaar van Zinenzo tekst en concept.