Schaatsen op het Rode Plein

Een immense kerstboom tooit nog steeds het Rode Plein in Moskou, want de Russen vieren Kerst later dan wij. Tegen de achtergrond van het Kremlin kun je er schaatsen op de ijsbaan, voor 350 roebel. Laura Starink bond de schaatsen onder en waande zich in een Russisch Disneyland.

Lenin is nog steeds gratis. Veel bekijks heeft hij niet meer. Slechts een handjevol mensen passeert het detectiepoortje bij de opgang naar het Rode Plein. We blijken een zakmes bij ons te hebben. Inleveren. Langs de Kremlinmuur wandelen we naar het zwartroze granieten mausoleum van architect Aleksej Sjtsjoesjev. Ooit stonden bovenop het mausoleum de leden van het politburo de militaire parades af te nemen. Kremlinologen bestudeerden de volgorde van opkomst en afgang van een handvol grijze heren met bontmutsen en trokken dan gewichtige conclusies over belangrijke opvolgingskwesties.

Binnen krijgen we ruimschoots de gelegenheid om de grote leider, die in 1924 stierf aan erfelijke syfilis, van alle kanten te bekijken. In een donkere koele ruimte sluimert hij in een oranje hellegloed. Je kunt zijn baardharen tellen, een wassen zweetdruppel parelt op zijn voorhoofd.

Stap naar buiten langs de wachtpost en je staat middenin Russisch Disneyland. Het is donker en het sneeuwt zacht. Een immense kerstboom doorklieft de lucht boven het Rode Plein. Achter ons baadt het Kremlin in floodlights. Links het bakstenen gebouw van het Historisch Museum. Rechts de met sneeuw besuikerde Vasilikathedraal, gebouwd door tsaar Ivan de Verschrikkelijke. Recht tegenover Lenin lonkt de feëriek verlichte GUM. Ooit was dit een uitgestorven staatswarenhuis, nu wordt het bewoond door alle Sonia Rykiels, Gucci’s en Prada’s van de wereld, versierd met kerstengelen, opgevrolijkt door een jazzorkest in kerstmantenue. Elegante Russinnen in bontmantels en bruidsparen in wit poseren op de gietijzeren gaanderijen van de drie verdiepingen tellende Passage. Gewone Russen komen hier slechts om op te warmen of een kop koffie te drinken bij Coffee House (in het cyrillisch gespeld als kofe chaoes).

Kerst is in Rusland een rekbaar begrip. Omdat de Russisch-orthodoxe kerk nog steeds de Juliaanse kalender aanhoudt, valt Kerstmis in Moskou dertien dagen later dan bij ons. Maar de Vasilikathedraal op het Rode Plein is dezer dagen nog slechts een decorstuk voor ijspret. Want tussen de GUM en Lenin ligt een schaatsbaan van zeker honderd meter lang. Voor 350 roebel (ongeveer 8 euro) en nog een keer zo’n bedrag om hockey- of kunstschaatsen te huren, kun je anderhalf uur zwieren tegen de achtergrond van Ruslands geschiedenis. Russische en westerse schlagers overstemmen de Kremlinklokken die nog elk uur worden geluid. Verweesd staat een wachtpost voor de toegangspoort van het Kremlin anachronistisch te zijn.

Ik schaats op het Rode Plein. Ik schaats graag en de entourage is ongelooflijk. Het is opwindend en ongepast tegelijk. Opwindend omdat ik liever naar schaatsende mensen kijk dan naar marcherende soldaten. Ongepast omdat ik het Kremlin nog steeds zie als de zetel van een corrupte macht die lak heeft aan zijn burgers. Pret maken aan de voet van die macht bevalt me maar matig. Het is niet druk op de ijsbaan. De economische crisis heeft in Rusland geleid tot forse prijsstijgingen en Moskou was al een van de duurste steden ter wereld. Mijn vrienden zal ik op deze schaatsbaan niet aantreffen.

En Lenin? Vlak na het einde van het communisme woedde er een discussie over zijn gebalsemde lijk. Sommigen vonden dat de moordenaar uit het mausoleum moest worden geschopt. Anderen wilden hem als onderdeel van de geschiedenis ongemoeid laten. En dan waren er mensen die het onethisch vonden dat zijn lichaam als decorstuk wordt gebruikt. Zelfs een misdadiger moet uiteindelijk aan de aarde worden toevertrouwd. De discussie is verstomd. De vozjd (leider) ligt daar in zijn hellegloed. Het wachten is op de andere beelden uit de stal van Madame Tussaud.