Roofzuchtige tribale milities overal actief

Afghaanse autoriteiten in Kunduz zijn blij met Nederlandse politietrainers. In het gebied zijn milities actief die profiteren van drugstransporten.

Hoeveel politiemannen de Afghaanse provincie Kunduz op dit moment telt, wil politiecommandant Maulana Saidkhaili liever niet zeggen. „Dat speelt de vijand alleen maar in de kaart”, legt hij uit. Maar over een eventuele bijdrage van Nederland aan de training van zijn mannen, is de commandant lovend. „Alles is welkom, alles is welkom”, roept hij een paar keer via de telefoon.

De politieman, een oudgediende in de inmiddels jarenlange Afghaanse strijd, heet eigenlijk iedereen welkom. Als ze hem maar willen helpen met de opbouw van zijn apparaat. Over het gevaar in de regio, waar steeds meer milities opduiken die floreren bij drugstransporten bij voorbeeld, doet hij luchtig. „Die milities gaan we integreren. Daar zijn we deze maand mee begonnen en dan gaan we ze geen milities meer noemen.”

De haast van de politiecommandant is er ook bij de NAVO. Als Nederlanders bij gaan dragen aan het opleiden van de politie draagt ze bij aan de exitstrategie van de Amerikanen die in 2014 hun eerste troepen terug willen trekken. Dan moet Afghanistan, en vooral haar leger en de politie op eigen benen staan. De NAVO heeft daarom het budget voor het trainen drastisch opgeschroefd. In de eerste jaren van de strijd in Afghanistan liet de NAVO de training vooral over aan het initiatief van de individuele lidstaten maar ook aan particuliere bedrijven. Vaak genoeg begonnen politieagenten aan hun baan zonder enige opleiding. De civiele vertegenwoordiger van de NAVO, Mark Sedwill, omschreef sommige agenten onlangs als „brutale roofzuchtige tribale milities”.

Maar nu moet alles anders. De verschillende trainingsprogramma’s worden zoveel mogelijk bijeen gebracht en het budget voor de zogeheten NATO Trainings Mission-Afghanistan (NTM-A), is de komende drie jaar elf miljard dollar per jaar. Wat de NTM-A vooral doet is het opleiden van het lagere kader van de politiemacht. De rekruten worden gestuurd vanuit Kabul en kunnen uit allerlei provincies komen. In de school voor politietraining in Kunduz, bijvoorbeeld, brengt het ministerie van Binnenlandse Zaken om de zoveel maanden honderden jonge mannen die kant op om getraind en wel het land ingestuurd te worden, vaak alleen, maar soms ook met de zogeheten POMLT’s (Police Operational Mentoring and Liaison Teams). Aan geld is er geen gebrek, maar in Afghanistan is er wel kritiek op de haast. Vooral de kwaliteit van de rekruten zou afnemen door de enorme vraag. Afghanen wijzen op incidenten, waarbij leerlingen zich tegen hun klasgenoten en Westerse trainers keerden en een aanslag pleegden.

Een medewerker van de Europese politietrainingsmissie (EUPOL), is ook kritisch over de haast van de NAVO. Trainingen worden zo kort mogelijk gehouden, zegt hij, terwijl er eigenlijk meer nodig is. „Het antwoord van de NAVO is dan: we werken langere dagen en we bekorten de weekends.” De woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken Zmarai Bashari wil hier niks van weten. „Wij zien geen haast, de trainingen verlopen heel soepel. Nu hebben we 122.000 politiemannen, dat moeten er eind 2011 132.000 worden en dat gaat lukken.”

Volgens het hoofd van de andere trainingsmissie in Afghanistan, die van de Europese EUPOL-missie, Jukka Savolainen, is het belangrijk wat de NAVO doet. „We werken heel goed samen”, zegt hij. „Wij als Westen moeten snel de politie body geven, want anders is er een gevaarlijke situatie.” Juist een onopgeleide politie die de bevolking alleen maar dwars zit, resulteert in meer oppositiegroepen en Talibaan, stelt hij.

Savolainen is erg nieuwsgierig wat Nederland gaat bijdragen aan zijn trainingen. Hij heeft de Nederlandse verkenningscommissie vorige maand netjes te woord gestaan, maar zag wel in dat er in Nederland politiek nog veel onenigheid is. „Ik weet niet wat ze gaan doen,maar ook wij hebben meer trainers nodig.” Van kritiek op EUPOL dat ze alleen maar op hun kamp blijven en niet politie in het veld bijstaan, wil Savolainen niet horen. De EUPOL, die meer gericht is op de opleiding van het hogere politiekader en de wetgeving, wil ook graag de gevaarlijke gebieden van bijvoorbeeld Kunduz in. De EUPOL-baas wil daarom best Nederlandse trainers met begeleiding van militairen. „Dat is geen probleem. In Kunduz (Waar EUPOL op dit moment niet actief is, red) kan EUPOL nog prima in de stad opereren en ook in de omliggende gebieden.”

Dit is de eerste bijdrage van onze correspondent in Afghanistan