Jaarlijkse uitbarsting

De ‘zero tolerance’ jaarwisseling 2010/2011 leverde meer aanhoudingen, minder vernielingen, minder incidenten, hogere strafeisen en een verdere daling van het schadebedrag voor particulieren op. Politiek werd de jaarwisseling gekwalificeerd als ‘beheersbaar’. Er zou sprake zijn van een „positieve trend” (staatssecretaris Teeven) ten opzichte van vorige jaren.

De feiten wijzen inderdaad in die richting. De verzekeraars stelden vast dat de schade 10 miljoen euro bedraagt. Vorig jaar was dat nog 12 miljoen, het jaar ervoor 21 miljoen. Op naar het niveau van 2005 dus, toen het om 5 miljoen ging. Of nemen we 2003 als peildatum? Toen was het 13 miljoen. Er werd dit jaar bij ‘slechts’ drie scholen brand gesticht. Vorig jaar bij 22.

Gaat het dus de goede kant op? Politie en justitiefunctionarissen laten elke blijk van tevredenheid tegenwoordig nadrukkelijk achterwege. Zolang vuurwerk slachtoffers maakt, agenten en hulpverleners worden uitgedaagd en aangevallen, auto’s en scholen in brand worden gestoken, is die houding uiteraard juist. Op (snel)rechtzittingen worden met ernstig gezicht taakstraffen, gebiedsverboden, huisarrest, boetes en vrijheidsstraffen uitgedeeld. Zo hoort het ook. Maar heeft het enig effect?

Nu zijn oudejaarsfeesten een jaarlijks ritueel van vuur, lawaai en alcohol dat teruggaat op de ‘joelfeesten’ van de heidense Germanen. Van oudsher horen daar strooptochten, onderlinge rivaliteit en opgekropt verzet tegen het gezag bij. Vooral in gesloten dorpen en volkswijken is Oud en Nieuw een uitlaatklep. Dan spatten de problemen die er het hele jaar al zijn in één keer naar buiten: drugs, alcohol, geweld en agressie.

De trend in alcoholgebruik in Nederland is al jaren groeiende en schuift op naar jongere leeftijd. Tel daar de welvaart bij op, waardoor de burger dit jaar voor 65 miljoen aan feestelijk bedoeld buskruit kon aanschaffen. En het recept voor volgend jaar ligt klaar: een gouden kans om de beest uit te hangen. ‘Beheersbaar’ is dan het hoogst haalbare, waarbij Oud en Nieuw elk jaar weer als landelijk risico-evenement moet worden behandeld.

De combinatie drank, drugs, vuurwerk en fikkie stoken wordt nu vooral met mobiele eenheid, brandweer en ambulances bestreden. Wie de problemen rond de jaarwisseling echt wil aanpakken, moet meer doen dan symptomen bestrijden. Dan gaat het ook over inperken van alcohol en drugsgebruik. Over de verdere regulering van vuurwerk. Over de beteugeling van grofheid en geweld, over opnieuw leren samen feest te vieren. Bij de jaarwisseling uiten zich diepere sociale problemen: mateloosheid en gebrek aan samenhang. Repressie is een lapmiddel.