Hoe televisie het verloop van de oorlog in Irak verdraaide

Een Amerikaans legervoertuig trekt het beeld van Saddam Hussein op Firdos Square, Bagdad, omver. Foto Reuters / Goran Tomasevic

De Amerikaanse luitenant-kolonel Bryan McCoy begreep op 9 april 2003 in Bagdad precies hoe visuele media opereren - en hij zou er gebruik van maken. Hij gaf zijn ondergeschikten toestemming om de Irakezen ‘een handje te helpen’ bij het omver trekken van een standbeeld van Saddam Hussein op Firdos Square.

In The New Yorker deze week reconstrueert Peter Maass, destijds als journalist aanwezig bij het neerhalen van het beeld, hoe een feitelijk onbelangrijke gebeurtenis opeens wereldnieuws met grote symbolische waarde werd - een absolute klassieker voor goed begrip van de media.

Irakezen waren er nauwelijks op het plein. Het was een Amerikaanse legervoertuig dat het beeld omver trok. Maar bij juiste uitsnede van het beeld viel dat niet op. Redacteuren in de VS die de televisiebeelden zagen binnenkomen waren wild enthousiast. Eindelijk beeld met zeggingskracht.

The powerful pictures from Firdos were combined with powerful words. On CNN, the anchor Bill Hemmer said, “You think about seminal moments in a nation’s history . . . indelible moments like the fall of the Berlin Wall, and that’s what we’re seeing right now.” Wolf Blitzer described the toppling as “the image that sums up the day and, in many ways, the war itself.” On Fox, the anchor Brit Hume said, “This transcends anything I’ve ever seen. . . . This speaks volumes, and with power that no words can really match.” One of his colleagues said, “The important story of the day is this historic shot you are looking at, a noose around the neck of Saddam, put there by the people of Baghdad.” [...] A visual echo chamber developed: rather than encouraging reporters to find the news, editors urged them to report what was on TV.

Niet alleen werden journalisten in Bagdad daardoor in hun werk verstoord - opdrachtgevers gaven opdracht onmiddellijk naar het plein af te reizen en elk nuancerend verhaal werd door redacteuren in de VS gewoon herschreven tot een triomfantelijk verhaal. Ook het hele bewustzijn over de oorlog werd door de beelden beïnvloed:

The George Washington University study and other examinations of Firdos—like “Ugly War, Pretty Package,” a book by the Boston University associate professor Deborah Jaramillo—suggest that the bullishness of the post-Firdos era stemmed, at least in part, from the myth created at the square.