Formatie België in nieuwe fase

Een compromisvoorstel zou de impasse in de Belgische kabinetsformatie moeten doorbreken. Maar de verwachtingen zijn niet hoog gespannen.

In het kader van de Belgische kabinetsformatie is het niet verstandig om te spreken van een cruciale fase. Die zijn er in de 206 dagen sinds de verkiezingen al wel vaker geweest. Maar de voorstellen die de Vlaamse socialist Johan Vande Lanotte heeft gedaan voor de ‘zesde staatshervorming’ van België, zouden wel eens de laatste mogelijkheid kunnen zijn om nieuwe verkiezingen te voorkomen.

De vraag is of het plan dat koninklijk bemiddelaar Vande Lanotte in de afgelopen vier maanden in relatieve stilte heeft uitgewerkt, voldoende is om alle zeven betrokken partijen weer om de tafel te krijgen. De eerste reacties zijn hoopgevend. Al was het maar omdat geen van de partijen meteen afwijzend heeft gereageerd.

Gisteren werd Vande Lanotte’s plan bij de partijen bezorgd. Vandaag praten ze er in eigen kring over en later op de dag zou duidelijk moeten worden of ze er voldoende aanknopingspunten in vinden om verder te praten. Hoewel Vande Lanotte de partijen had verzocht om de tekst voorlopig geheim te houden, lekten de voorstellen al binnen enkele uren uit. De Belgische media berichten er vandaag uitgebreid over.

In een meer dan zestig pagina’s tellend stuk, onderverdeeld in vijf hoofdstukken, heeft Vande Lanotte geprobeerd een compromis te vinden tussen Vlaamse eisen en Franstalige angsten. De Vlamingen willen bevoegdheden – onder andere op het gebied van justitie en gezondheidszorg – overhevelen naar de gewesten. Ook eisen ze meer ‘fiscale autonomie’ voor de gewesten. De Franstaligen vrezen dat overheveling van bevoegdheden en een nieuwe financiering van de verschillende overheden slecht voor hen uitpakken.

Vande Lanotte heeft ook een compromis bedacht voor de opsplitsing van de omstreden kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde, op de grens tussen Vlaanderen en Wallonië. En hij heeft gekeken naar de bevoegdheden van het gewest Brussel, de taalproblemen die daar spelen en de financiële zorgen van de armlastige hoofdstad.

Volgens Wouter Van Besien, voorzitter van de Vlaamse partij Groen!, biedt het plan „een goede basis” voor onderhandelingen. De andere partijen die mee onderhandelen hadden vanochtend officieel nog niet gereageerd, maar Belgische kranten tekenden anoniem opmerkingen op als „te mager” en „niet systematisch genoeg”.

De oppositiepartijen zijn negatief. Het Vlaams Belang wees het plan meteen af, omdat het niet ver genoeg zou gaan. De Franstalige liberalen noemen het „veel te Vlaams”, maar ze vrezen dat de andere Franstalige partijen er uiteindelijk mee zullen instemmen.

Vande Lanotte beschouwt zijn plan als een onderhandelingsnota, maar, voegt hij er in de Belgische krant De Standaard aan toe, „de bandbreedte waarbinnen wijzigingen mogelijk zijn, is beperkter geworden”. Volgens De Morgen betekent dat waarschijnlijk het begin van „een nieuwe periode van taaie gesprekken”.