Domme ondervragers

Import: You don’t like the truth - 4 days inside GuantánamoNed. 2, 22.50-00.30 uur

Of Omar Khadr zijn vader zou zijn gevolgd op het geweldspad, weten we niet. Omar, in 1986 geboren in Toronto, werd in 2002 op 15-jarige leeftijd namelijk al gepakt: door Amerikaanse militairen, ergens in Afghanistan. Wat Omar daar deed, weten we evenmin. Naar eigen zeggen was hij door zijn vader, een Egyptisch-Canadese vertrouweling van Osama bin Laden, in Afghanistan achtergelaten om te tolken. Engels was een van zijn moedertalen.

Volgens de Amerikanen had hij in een vuurgevecht een Amerikaanse legerarts gedood en kon hij dus worden vastgezet in de Amerikaanse basis Guantánamo Bay op Cuba. Daar werd Omar opgezocht door twee agenten van de Canadese geheime dienst CSIS en een CIA-officier. Ze wilden hem aan de praat krijgen. De sessies duurden vier dagen en werden gefilmd. Op basis van vrijgegeven videobeelden maakten twee cineasten You don’t like the truth. Qua vorm conventioneel, maar naar inhoud onthutsend.

Op dag 1 doen de ondervragers zich voor als landgenoten die Omar willen helpen: met een broodje van Subway en frisdrank. Omar lijkt mee te gaan werken. Dag 2 heeft hij zich bedacht, mede onder druk van celgenoten. Omar breekt hartverscheurend als hij wordt herinnerd aan zijn moeder. Dag 3 denken de geheime agenten hem te kunnen verleiden tot namen noemen. Een illusie. Na een jaar opsluiting lijkt ‘kindsoldaat’ Omar behoorlijk op zijn intussen gedode vader. Dag 4 krijgen de verhoorders zelfmedelijden. Ze mekkeren alleen nog: dat zijn halsstarrigheid slecht is voor hun carrière, hun huwelijk enzovoort. Als Omar geen krimp meer geeft, druipen de spionnen mokkend af. Eind vorig jaar werd Omar veroordeeld tot veertig jaar cel, waarvan hij er nog maximaal acht moet uitzitten.

De kijker blijft achter met het onbestemde gevoel te begrijpen waarom de war on terror wordt verloren. Geheime diensten worden bevolkt door luiwammessen en bangeriken die elementaire mensenkennis missen. Ze zijn niet zozeer slecht als wel dom.

Hubert Smeets