Zonsopkomst met twee hoorntjes

This NASA image obtained on October 20, 2010 shows what NASA's Solar Dynamics Observatory, or SDO, observed on October 7, 2010 its first lunar transit when the new moon passed directly between the spacecraft (in its geosynchronous orbit) and the sun. With SDO watching the sun in a wavelength of extreme ultraviolet light, the dark moon created a partial eclipse of the sun. AFP PHOTO.NASA/HANDOUT/RESTRICTED TO EDITORIAL USE De zon in oktober 2010, gefotografeerd vanuit het Solar Dynamics Observatory in een baan rond de aarde. Foto NASA

UPDATE: Bekijk de verduistering live vanuit Israel bij de BBC hier. In Nederland was het verschijnsel in delen van het land goed te zien. Deze foto werd gemaakt in Sliedrecht door Reijnoud v.d. Niet. Twitteraar @Buzepol maakte deze foto in Enschede. Danny Kortekaas maakte een foto vanuit Lisse. Vanuit Tilburg maakte Jan van Eijndhoven een mooie. Hier staat een hele serie.

De zonsopkomst vanmorgen wordt een bijzondere. Wie vrij uitzicht heeft op de zuidoostelijke horizon kan de zon rond 8.50 uur in twee delen zien opkomen. Dat komt doordat precies op dat moment een gedeeltelijke zonsverduistering gaande is.

Door Eddy Echternach

Op het moment dat de zon straks in het zuidoosten tevoorschijn komt, wordt zij voor ruwweg de helft bedekt door de (onwaarneembare) maan. Eerst verschijnt de linkerpunt van de half verduisterde zonneschijf boven de horizon, dan de rechterpunt. Onder ideale omstandigheden vertoont de zon zich gedurende een paar tellen als twee heldere hoorns – een grote en een kleine. Zo’n dubbele zonsopgang (of -ondergang) is slechts enkele keren per eeuw te zien.

Na zonsopkomst schuift de maan nog een stuk verder voor de zon. Op het hoogtepunt, omstreeks 9.15 uur, is ongeveer driekwart van de zonneschijf verduisterd. De zon staat dan nog heel laag boven de horizon. Nog eens anderhalf uur later is de eclips voorbij.

De maan schuift voor de zon in Valparaiso, Chili, in juli 2010. Foto Reuters / Eliseo FernandezDe maan schuift voor de zon in Valparaiso, Chili, in juli 2010. Foto Reuters / Eliseo Fernandez

Hoewel het zonlicht bij zo’n gedeeltelijke verduistering deels wordt tegengehouden, merk je daar in de praktijk weinig van. Wel wordt het licht van de opkomende zon getemperd door de dampkring, zeker als er ook nog wat mist of bewolking is. In dat geval kan het hemelverschijnsel ook zonder oogbescherming worden opgemerkt. Zodra het zonlicht wat feller wordt, is het echter verstandig om een zogeheten eclipsbrilletje op te zetten – een gewone zonnebril voldoet niet. Deze zijn verkrijgbaar bij publiekssterrenwachten en Stichting ‘De Koepel’ in Utrecht.