Nucleaire doorbraak Chinezen; of toch niet?

Een grote nucleaire doorbraak in China? Persbureaus brachten gisteren het nieuws dat China na twintig jaar werk de techniek van het ‘opwerken’ onder de knie had gekregen. ‘Reprocessing’, in het Engels. Er kon 60 keer meer energie uit uranium worden gewonnen dan zonder deze techniek. China kon nu 3.000 jaar vooruit met de bestaande uraniumvoorraden.

De staatstelevisie maakte het bekend en CNNC was de bron. CNNC is de China National Nuclear Corporation, de dienst die alle nucleaire activiteiten overziet, zowel de civiele als de militaire. Het kan niet gezaghebbender, maar westerse nucleaire deskundigen vragen zich af wat het eigenlijke nieuws is. Of is er een stukje propaganda voor nationaal gebruik onbedoeld de grens overgewaaid? Er lijken twee dingen te worden verward.

Opwerken (reprocessing) is een chemisch procédé waarbij uit oude kernsplijtstof het nog bruikbare uranium en nieuw gevormd plutonium wordt teruggewonnen. De splijtstofstaven, die na hun dienst in de kernreactor uiterst radioactief zijn, worden opengebroken en opgelost in zuur. Daarna worden de bruikbare stoffen eruit teruggewonnen met een mengsel specifieke chemische stoffen. De techniek stamt uit de jaren veertig en is niet gecompliceerd of geheim. Het lastigste is nog dat alles door de hoge stralingsbelasting met afstandsbediening moet worden afgewikkeld.

Landen die aan opwerking doen, gebruiken zonder uitzondering het Purex-procédé. Ook China heeft daar veel ervaring mee, het plutonium voor zijn kernbommen is met die techniek beschikbaar gekomen. Europa heeft opwerkingsinstallaties in Engeland en Frankrijk. De VS hebben ze niet, want president Carter heeft in 1977 aan het civiel opwerken een einde gemaakt. Juist omdat er zoveel plutonium bij vrij kwam.

Eerder lijkt het Chinese bericht erop te duiden dat China de techniek van het ‘kweken’ beheerst. Maar dat was allang bekend. Afgelopen zomer werd een kleine experimentele kweekreactor met een elektrisch vermogen van zo’n 20 megawatt kritisch en tot op heden werkt die kennelijk naar wens. Kweekreactoren zijn kernreactoren die een mengsel van plutonium en makkelijk splijtbaar uranium (uranium-235) als brandstof gebruiken en tegelijk nieuw plutonium laten ontstaan in een omhulling van moeilijk splijtbaar uranium (uranium-238). Het is een truc om het veel minder zeldzame uranium-238 toch nuttig te gebruiken, en het kan inderdaad wel een factor 60 schelen. Maar kweekreactoren zijn technisch gecompliceerd en het proces, waarbij vloeibaar natrium koelmiddel is, is niet ongevaarlijk. Europa heeft het losgelaten, de proef met ‘Kalkar’ ging niet door. Maar Frankrijk investeert in nieuw onderzoek.