Meer dan een digitaal dagboek

Facebook lijkt het ‘sociale netwerk’ te worden dat traditionele netwerken kan vervangen. Critici zeggen dat het vooral leidt tot oppervlakkige relaties.

De digitale versie van jezelf op een overzichtelijk prikbord – je beeldscherm. Dat is Facebook. De punaise vervangen door de ‘update’, het fotoalbum door de ‘upload’. Facebook is een real time dagboek waarin je voortdurend bericht wat je bezighoudt, inclusief foto’s van jezelf, je kat en je vakantie.

Zo beschreven lijkt Facebook misschien vooral een medium voor de exhibitionist. Maar waarom is het aantal gebruikers sinds het begin in 2004 dan uitgegroeid tot een half miljard, bijna tweemaal het inwonertal van de Verenigde Staten?

De fervente gebruiker kan op Facebook zijn hele leven ‘overzien’. Het heeft de potentie al die andere, oudere netwerken te vervangen. Nog altijd op die ene pagina op je beeldscherm – wel zo overzichtelijk. Hoe het met je vrienden gaat? Hun ‘updates’ staan keurig onder elkaar. Reageren gaat eenvoudig, met één druk op de ‘Vind ik leuk’-knop in het beeldscherm. Een makkelijkere manier om met een druk bestaan toch iets van je te laten horen, is er niet.

Twitter? Korte berichten kun je ook op Facebook kwijt. Niet aan de hele wereld, maar wel aan leden van de verschillende groepen vrienden waarvan je deel uitmaakt.

Huis nodig? Plaats een bericht op Facebook. Een e-mailbericht versturen? Facebook. Chatten? Facebook. Leuk filmpje op internet? Facebook. Benieuwd naar een oude kennis? Uitnodigingen voor je verjaardag? Inzage in je professionele cv geven? LinkedIn, maar steeds vaker ook Facebook. Een tweezitsbank te koop zetten? Prikbord van Albert Heijn. En: Facebook.

Maar het zijn niet alleen online- diensten die het platform op die ene overzichtspagina integreert. Een dag na laatste de verkiezingen begint een 28-jarige de Facebookpagina ‘We apologize for the 1,5 million dutch people that voted for Geert Wilders’. Hij stuurde de link door naar wat vrienden en zat een week later op honderdduizend leden. Zo neemt de virtuele wereld de echte langzaam over.

Volgens critici is het doel van het netwerk zoveel mogelijk contact, niet de kwaliteit van dat contact. Facebook zou mensen aanmoedigen tot oppervlakkige relaties. Want natuurlijk toon je op dat prikbord alleen je allerleukste vakantiefoto’s, je mooiste kant. Facebook, schreef de Britse auteur Zadie Smith onlangs in deze krant, reduceert het leven tot een vrolijke, overzichtelijke wereld. Niet meer dan een database, opgemaakt in zakelijk lichtblauw. Een wereld zoals oprichter, Mark Zuckerberg graag zou zien.