Klemperer was een filoloog, geen historicus

Geert Mak betitelt in zijn artikel Geschiedenis herhaalt zich nooit op dezelfde manier Victor Klemperer als „een Dresdener historicus” (opinie, 30 december).

Klemperer was geen historicus, maar – als romanist – een taal- en letterkundige. Deze correctie is niet zonder belang. Als filoloog had deze geëmancipeerde, zelfs gedoopte, Joodse intellectueel een fijn gevoel voor taalvervuiling. In zijn fameuze dagboeken signaleert hij telkens weer hoe fascisten taal gebruiken om te misleiden en op te zwepen. In die zin herhaalt de geschiedenis zich wel degelijk.

Uit Klemperers verspreide aantekeningen komt zijn Lingua Tertii Imperii (Taal van het Derde Rijk), Notizbuch eines Philologen voort. Wanneer dit boek verschijnt, in 1947, maakt Klemperer als bewoner van de Sovjetzone in zijn dagboek al driftig aantekeningen over de taal van het Vierde Rijk – dat van Stalin en zijn Oost-Duitse trawanten.

Anton van Hooff

Nijmegen