De NVVE is doof voor doodswensen

De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde houdt haar leden voor de gek. Daarom heb ik mijn lidmaatschap opgezegd, schrijft B.E. Chabot.

Sommige oudere en zieke burgers willen tijdig beschikken over een eigen ‘pil van Drion’ of ‘laatstewilpil’, voor het geval zij dement worden of hun leven voltooid achten. De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) zegt op te komen voor hun belangen. Dat is niet zo. De NVVE houdt deze ouderen aan het lijntje, met proefballonnen.

Al sinds de invoering van de ‘Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding’ van 2002 streeft de NVVE naar een verruiming van de wet. De mentaliteitsverandering onder artsen, die ruimhartiger zouden moeten overgaan tot levensbeëindiging, gaat de NVVE te traag. Daarom zijn enkele voormalige bestuursleden, samen met enkele Bekende Nederlanders op leeftijd, begonnen met het burgerinitiatief ‘Uit Vrije Wil’. Zij willen het verstrekken van dodelijke middelen aan ouderen boven de 75 jaar die ‘lijden aan het leven’ mogelijk maken voor andere hulpverleners, die hiermee minder terughoudend zullen omgaan dan artsen. Een wetsvoorstel daartoe wordt in februari gepubliceerd. Dit voorstel weinig kans, omdat het parlement het niet steunt en omdat het discrimineert naar leeftijd.

De ethicus Govert den Hartogh heeft in Medisch Contact van 9 december 2010 betoogd dat deze route, om de arts heen, de met zo veel zorg tot stand gekomen wettelijke procedure zal uithollen. Zelfs als het wetsvoorstel er ooit wel zou komen, moeten mondige burgers toch weer een ‘doodsexamen’ afleggen, niet bij de dokter, maar bij andere deskundigen. Van zelfbeschikking zonder afhankelijkheid van anderen voor het verkrijgen van dodelijke medicijnen is dus ook in de toekomst geen sprake.

Behalve ‘Uit Vrije Wil’ propageert de NVVE ook een ‘autonome route’. Daarbij spelen artsen of andere deskundigen geen rol. Op een afgeschermd deel van de NVVE-website kunnen leden informatie vinden over dodelijke combinaties van medicijnen. Deze informatie is op belangrijke punten onjuist en vooral onvolledig.

Onjuist is wat op de website staat over de methode van zelfdoding met een plastic zak. Die mislukt vaak. Onjuist is ook de suggestie dat morfinepleisters niet dodelijk zouden zijn. De site verzwijgt hoe aanwezige familieleden het toch al kleine risico op strafbare hulp verder kunnen verminderen. Over bewust versterven worden in een afzonderlijke brochure onjuiste adviezen gegeven.

De leden blijven over dit alles onkundig. Het ziet er niet naar uit dat dit zal veranderen. De NVVE gaat niet in op mijn herhaalde uitnodiging om met enkele deskundigen vast te stellen welke informatie juist en volledig is en welke niet.

Ook in een ander opzicht houdt men de leden onwetend. Adressen van betrouwbare internetapotheken geeft de NVVE niet. Oud-bestuursleden van de NVVE zetten de medicijnroute in een kwaad daglicht: „Het wordt steeds moeilijker om in Nederland aan de juiste mix van medicijnen te komen. En het internet is onbetrouwbaar. [....] Al die kinderen die de halve wereld afreizen en dan met een koffer vol pillen uit Spanje of Thailand terugkomen die maar de helft van de werkzame stof bevatten die op de verpakking staat” (Vrij Nederland 2010, nr. 7 en 15).

Ik beschik over betrouwbare aanwijzingen van medewerkers van De Einder dat dit niet klopt. Met enige inspanning kun je de juiste medicijnen binnen drie maanden in huis hebben.

De NVVE stelt dat het voor ouderen die in het leven hun sporen hebben verdiend „ergerlijk is om afhankelijk te zijn van artsen”. Minstens zo ergerlijk is de afhankelijkheid van een belangenorganisatie die onjuiste en onvolledige informatie op haar website zet en die in gesprekken met individuele leden die hun ‘laatstewilpil’ willen aanschaffen, verzwijgt waar zij deze kunnen kopen.

Mijn boek Uitweg verschaft op basis van advies door farmaceuten de informatie die mensen nodig hebben, met uitzondering van de adressen van internetapotheken. Daarvoor kunnen mensen terecht bij De Einder, waar ze deze informatie kunnen krijgen in de loop van enkele gesprekken. Uitweg is een handleiding voor een waardige, zelfgekozen en, voor zover bekend, pijnloze dood, met medicijnen of door bewust versterven. Die wegen vereisen dat mensen zelf tijdig de handen uit de mouwen steken. Ze zijn niet gemakkelijk en zeker niet impulsief mogelijk, maar zou het gemakkelijk moeten zijn? Brengt de weg via artsen en andere deskundigen die op ruimere schaal doodspillen verstrekken niet andere en grotere gevaren met zich mee?

Waarom voert de NVVE dit angstige beleid? Organisaties met macht en aanzien zijn vaak bevreesd voor ‘incidenten’. Stel dat een van de medewerkers aan een depressieve oudere vertelt hoe zij barbituraten uit Mexico kan bestellen. Als de vrouw overlijdt, kan justitie een onderzoek instellen, waarbij de NVVE wordt betrokken. Om dat te voorkomen, wordt de medewerkers verboden dit soort informatie te geven. Zij krijgen de keuze om zich aan de regels te houden of op te stappen. Dat getuigt van weinig moed om op te komen voor de belangen van ruim honderdduizend leden.

Zorgelijk is dat binnen de NVVE een bedrijfscultuur is ontstaan waarin geen discussie meer wordt gevoerd met de leden. De opvolger van Eugène Sutorius als voorzitter van de NVVE, Rob van der Heijden, is binnen drie maanden opgestapt, tezamen met twee andere oudgedienden in het bestuur. De inhoud van het conflict wordt verzwegen, zelfs voor de actieve vrijwilligers waarop de NVVE drijft.

Sinds de hulp bij zelfdoding die ik in 1991 verleende aan een vrouw die haar leven als voltooid beschouwde, ben ik lid van de NVVE. Tot mijn spijt moet ik vaststellen dat de NVVE de laatste twee jaar haar leden zoet houdt met proefballonnen als het initiatief Uit Vrije Wil en een ‘autonome route’ waaraan ouderen met een doodswens niets hebben. Daarbij geeft zij onjuiste informatie, verzwijgt ze belangrijke zaken en belemmert ze een open debat. Ik heb mijn lidmaatschap opgezegd.

B.E. Chabot is onderzoeker en psychiater voor ouderen. Samen met journaliste Stella Braam schreef hij Uitweg. Handboek. Een waardig levenseinde in eigen hand (2010).