Vooral als het over de toekomst gaat

Ik, James Randi, zal vandaag sterven.

Dat stond volgens de overlevering op een briefje, met de datum van de betreffende dag, dat de Amerikaanse illusionist Randi elke dag bij zich stak. Mocht hij inderdaad die dag het leven laten door welke oorzaak dan ook, dan zou het publiek postuum versteld staan van zijn talent om zelfs zijn eigen dood te voorzien.

Wat bij deze anekdote vaak niet wordt verteld, is dat Randi juist geen paranormale krachten voor zichzelf opeiste, integendeel. Hij besteedde juist een groot deel van zijn leven aan het ontmaskeren van zieners, telekinetici, gedachtelezers en anderen die zich naar eigen zeggen tussen hemel en aarde bewogen. Zijn dagelijkse briefje moet dan ook worden gezien als een cynische grap.

Zelf was Randi een begaafd illusionist, en dat stak zijn tegenstanders des te meer. Die gingen zelfs zover dat ze hem beschuldigden van vals spel: door te doen alsof het allemaal trucs waren ontheiligde hij zijn eigen bovennatuurlijke gaven.

We worden omringd door voorspellingen, en dat ligt niet alleen aan de jaarwisseling. De toekomst zelf wordt steeds actueler. Dorpsomroeper, krant, radio, televisie, Google en Twitter. Naarmate informatie sneller tot ons komt lijkt het nieuws vooruit te zijn verschoven in de tijd. Het belang van van het tijdstip stijgt mee. Wat is gebeurd, telt. Wat er op dit moment gebeurt, telt meer. Maar wat er te gebeuren staat, telt nóg meer. Ramingen, voorspellingen en prognoses krijgen met grote regelmaat meer aandacht dan de vraag of ze al dan niet zijn uitgekomen.

Het wemelt mede daardoor inmiddels van de economen en beleggingsgoeroes die de kredietcrisis zeggen te hebben voorzien. Want als iedereen er op los voorspelt, dan is het een kwestie van statistiek dat er uiteindelijk zat mensen zijn die kunnen claimen gelijk te hebben gekregen. En wanneer een handvol onder hen er in slaagt om het nogmaals bij het juiste einde te hebben, dan veranderen deze voorspellers al snel in al dan niet zelfbenoemde waarzeggers.

Zie de Amerikaan Nicholas Taleb, die ruim drie jaar geleden The Black Swan: the impact of the highly improbable schreef. Hij werd terecht gevierd om zijn vooruitziende blik die er op neerkwam dat in de modellen in de financiële sector onvoldoende gewicht werd gegeven aan extreme gebeurtenissen.

Dat bleek tijdens de kredietcrisis toen banken en beleggers astronomische verliezen leden, juist om de reden die Taleb aan had gegeven.

Heel knap, en reden om uit te kijken naar zijn nieuwe boek dat een paar maanden geleden is verschenen. Dat was verrassend genoeg een werk dat enkel bestond uit ‘filosofische en praktische aforismen’. De grote Taleb verraste zijn publiek op een verbijsterend boek vol tegeltjeswijsheden.

Het zal zowel de productie van als de behoefte aan voorspellingen niet deren: ook deze rubriek zal er deze week aandacht aan besteden. Maar dan door munitie te verschaffen in de vorm van argumenten en mogelijkheden, waarmee de lezer vervolgens zelf kan doen wat hij of zij wil.

Want met voorspellingen kun je alle kanten op.

Vooruit, hier dan eentje van Nostradamus (centurie IX:14, vertaling mr. Drs. W.L. Vreede):

Tot een spaander is geworden de kookpot van de besmetters.

Wijn honing en olie gebouwd op de ovens.

Gedompeld zullen ze worden zonder kwaadsprekerij noch kwaaddoenerij.

In september wordt de rook der bordelen uitgebluscht door het kanon.

Mocht de ziener hier het verlaten van de eurozone door de zuidelijke lidstaten vlak na de zomer van 2011 hebben bedoeld, zeg dan niet dat u niet gewaarschuwd was.

MAARTEN SChINKEL