Lot twee vrouwen excuus voor terreur

Aanslag op christenen in Egypte

Een aanslag op een koptische kerk in Alexandrië eiste zaterdag 21 levens. Terwijl de druk op christenen in het Midden-Oosten toeneemt, groeit hun aantal in China.

Rotterdam, 3 jan.

In Egypte en Irak zijn christenen doelwit van aanslagen. Extremisten zien een christelijke ‘oorlog’ tegen de islam.

Het lot van twee Egyptische vrouwen verbindt een aanhoudende serie aanslagen op christenen in Irak en de zelfmoordaanslag op een kerk in de Egyptische havenstad Alexandrië op oudejaarsnacht. Internationale moslimextremisten zeggen dat de vrouwen tegen hun wil door de Egyptische koptische kerk worden vastgehouden. Zij geven dit als voorbeeld van een christelijke oorlog tegen de islam.

Extremistische geestelijken hebben vorig jaar gebruik van geweld tegen christenen gewettigd om de vrijlating van de vrouwen te bewerkstelligen. Dat is „geen misdaad, maar een religieuze plicht”.

Donderdag werden twee mensen gedood en 14 gewond bij acht aanslagen op woningen van christenen in en rond het centrum van de Iraakse hoofdstad Bagdad. Bij de aanslag bij het uitgaan van de oudejaarsdienst in de orthodoxe Twee Heiligenkerk in Alexandrië vielen zeker 21 doden en honderd gewonden. Vandaag werd in Bagdad weer een christelijke vrouw in haar woning vermoord.

Van tijd tot tijd worden gewelddadige incidenten gemeld tegen de christelijke minderheid in Egypte, naar schatting 10 procent van de 80 miljoen inwoners. In tegenstelling tot de aanslag in Alexandrië gaat het daarbij meestal om uit de hand gelopen of lokaal opgehitste plaatselijke ruzies over liefdesaffaires of land. Maar „dit is een terroristische operatie die ons vreemd is”, verklaarde president Mubarak zaterdag in een televisietoespraak. „We zullen de kop van de slang afhakken, het terrorisme aanpakken en verslaan.”

De namen van Wafaa Constantine en Camilla Shehata werden voor het eerst genoemd bij de bloedige gijzeling in de Assyrisch-katholieke kathedraal in Bagdad op 31 oktober (68 doden). Zolang de twee vrouwen niet vrijkwamen, zo meldde een regelmatig herhaalde boodschap van Al-Qaeda-in-Irak, waren christenen vogelvrij. De groep zette zijn dreigement in november kracht bij met verscheidene aanslagen op woningen van christenen in Bagdad en Mosul waarbij zeker acht doden vielen. In Irak werden daarom vorige week veel kerstdiensten geannuleerd; als ze al doorgingen gebeurde dat onder zeer zware bewaking.

Wafaa Constantine (53) en Camilla Shehata (25) waren getrouwd met koptische priesters op het Zuid-Egyptische platteland die hen naar verluidt mishandelden. Echtscheiding was uitgesloten. De koptische kerk maakt een zeer conservatieve fase door en de bejaarde paus Shenouda III wil niet van hervormingen weten.

Als uitweg probeerden ze zich tot de islam te bekeren – wie zoiets schandelijks in de ogen van de kerk doet, maakt zijn huwelijk ongeldig. Volgens de kerk hebben ze zich nooit helemaal bekeerd, en in elk geval bracht de politie hen terug naar de kerk. Waar de vrouwen sindsdien zijn, is onbekend. Eerdere vermeende zondaressen zijn in kloosters opgeborgen.

De ‘bekering’ van Constantine speelde een paar jaar geleden en die van Shehata dit jaar, maar beide affaires begonnen in augustus de aandacht van extremisten te trekken. Zij noemden de zaak Constantine/Shehata een voorbeeld van de „wereldkruistocht” van de christenen waarbij de kopten dienen als agenten in het hart van de islamitische wereld. Bij moskeeën in Egypte werden protesten tegen de kopten georganiseerd en er werd wraak geëist, tot en met de dag voor de aanslag in Alexandrië. In zijn verklaring over de gijzeling op 31 oktober in Bagdad noemde Al-Qaeda-in-Irak de kerk „het hoofdkwartier voor de strijd tegen de islam”. „Bereidt u voor op een lange, serieuze oorlog die u niet kunt winnen.”

De aanslagen in Irak hebben geleid tot een nieuwe uittocht van christenen. Een eerste massavlucht had plaats in de burgeroorlog van 2006-2007, toen christenen meer nog dan andere sektes doelwit werden van geweld – extremisten zagen hen immers behalve als ongelovigen ook als collaborateurs van de Amerikaanse en Britse bezetters. Volgens ruwe schattingen zijn er nu nog 400.000 tot 500.000 christenen achtergebleven, ongeveer een derde van hun aantal onder het bewind van Saddam Hussein.

In totaal zijn er nog tien tot vijftien miljoen christenen in het Midden-Oosten. De burgeroorlog (1975-1990) in Libanon heeft de christelijke gemeenschap daar van een meerderheid in een minderheid veranderd. Ook het aantal Palestijnse christenen daalt gestaag.

Zowel in Irak als in Egypte hebben de autoriteiten extra bewaking van kerken en andere christelijke potentiële doelen toegezegd. Maar voorlopig is dat te weinig om de uittocht te stuiten. Egyptische christenen vroegen zich gisteren af waarom de kerk in Alexandrië nauwelijks werd bewaakt, ondanks de talrijke dreigementen van de laatste maanden.