Zakken zwanen niet door het ijs?

Wij hebben een vraag, mailden Willem en Roos Enzlin aan Dr. Zeepaard. Hoe kan het dat zwanen die aan de rand van een wak op het ijs staan, niet door het ijs heen zakken?

Tja. Hm. Het beste antwoord op een moeilijke vraag is altijd een wedervraag. Hoe weten jullie dat eigenlijk, dat zwanen nooit door het ijs aan de rand van een wak heen zakken. Staan jullie daar altijd met je neus boven op? Hoe lang denk je dat dat zakken duurt? Zou je het nog lang zien als ergens een zwaan door het ijs aan de rand van een wak was gezakt? Nou dan!

Maar misschien hebben jullie gelijk en komt het niet veel voor. Daar zijn dan twee verklaringen voor te bedenken. Of de zwaan is lang zo zwaar niet al hij lijkt of het ijs aan de rand van een wak is niet zo slap als jullie denken. En het mooie is: ’t is allebei waar. De meeste zwanen wegen nog geen tien kilo, dat is minder dan een kleuter weegt die net naar school gaat. Er zit heel veel lucht onder die veren en zwanenbotten zijn ook nog eens hol. Wat ook heel belangrijk is, is dat de zwaan grote platte flapvoeten heeft. Hoe groter je voeten, hoe minder je op het ijs drukt.

En veel van die wakken waar zwanen en eenden soms bij staan zijn al heel oud. Dat komt doordat het de eenden en zwanen zelf zijn die het wak openhouden. Met hun wriemelende pootjes halen ze water naar boven dat nog niet zo koud is. Maar onder het ijs aan de rand van het wak wriemelt er niets en daar kan het ijs dus langzaam dikker worden. Het is dus niet zo dat het ijs in de buurt van een wak véél dunner is dan het ijs verderop. Hoogstens een beetje.

Wacht: er is nog een verklaring. Misschien luistert zo’n zwaan gewoon of het ijs niet kraakt als hij erover heen stapt. Hoort hij ‘krak’ dan gaat hij ergens anders lopen. Of hij laat zich lekker door het ijs zakken, als-ie dat toevallig leuk vindt. Zwanen zwemmen ook goed in ijskoud water.

Karel Knip