Perfecte metamorfose

Schaatsster Marrit Leenstra bloeide helemaal op sinds ze TVM verliet.

Haar oude coach Jan van Veen leidde de Friezin naar haar eerste allroundtitel.

WFA22T:NK - ALLROUND :HEERENVEEN;29DEC2010-Marrit Leenstra en Linda de Vries op de 5000 meter damesWFA/sdb/str.Sietse de Boer
WFA22T:NK - ALLROUND :HEERENVEEN;29DEC2010-Marrit Leenstra en Linda de Vries op de 5000 meter damesWFA/sdb/str.Sietse de Boer WFA SIETSE DE BOER

Als een zielig hoopje ellende zat Marrit Leenstra een jaar geleden in de catacomben van Thialf, de tranen in de ogen na weer een mislukte race.

Elke stap die het jonge toptalent deed was verkeerd sinds ze in 2008 was overgestapt van Jong Oranje naar de miljoenenploeg van TVM. Het onbevangen fladderende vogeltje van weleer, dat leek voorbestemd uit te groeien tot een nationaal troeteldier, was onder de hoede van Gerard Kemkers vleugellam geraakt, angstig, schichtig en onzeker. Zelfs het schaatsen was ze verleerd.

Maar wie de jonge Friezin deze week door hetzelfde ijsstadion zag vliegen, keek naar een sportvrouw die de volmaakte metamorfose heeft ondergaan; de frisse lach op haar gezicht, en de straatlengte voorsprong waarmee ze deze week in Heerenveen haar eerste nationale allroundtitel veroverde, vormden de overtuigende bewijzen van Marrit Leenstra’s bevrijding.

Vol verwachting was ze destijds in dienst getreden van ’s werelds meest professionele schaatsploeg, fabriek van wereldkampioenen als Sven Kramer en Ireen Wüst. Een betere omgeving was ondenkbaar voor het nakende talent, dat net de juniorenwereldtitel had behaald.

Maar het avontuur liep uit op één grote desillusie. „Als ik niet bij TVM had geschaatst, was ik nu verder geweest”, zegt Leenstra nog enigszins bitter, al voegt ze eraan toe liever vooruit te kijken en het verleden te laten rusten. „Maar op sportgebied pasten we niet bij elkaar. Dat ik nu goed rijd heb ik niet te danken aan TVM.”

Waar ze altijd had vertrouwd op haar exceptionele motoriek, blokkeerde de machine volledig in Kemkers’ ploeg, waar eremetaal de norm is – niet zesde of zevende plaatsen. De hele dag denken aan schaatsen, waartoe ze zichzelf dwong, verlamde haar talent.

Twee jaar lang reed ze achteruit; tegen beter weten in zwoegde ze mee in de schaatstrein van pure kracht, de basis van alles bij TVM, in plaats van te vertrouwen op de souplesse uit haar jeugd. „Ik moet gewoon lekker los schaatsen”, zegt ze. „Op sportgebied pasten TVM en ik niet bij elkaar.”

Na ‘Vancouver’, dat ze net als de andere grote toernooien jammerlijk misliep, vluchtte Leenstra terug naar het oude nest, naar haar oude coach bij Jong Oranje, Jan van Veen, de nuchtere Drent die inmiddels in dienst was getreden bij de bescheiden Hofmeierploeg.

Die bescheidenheid past haar beter, getuige de witte boterham met jam die ze gistermiddag vijfentwintig minuten onaangeroerd voor zich op tafel liet liggen terwijl ze in de mediaruimte van Thialf vertelde over haar titel. Ze houdt er niet van anderen te schofferen.

Onder de hoede van Van Veen kwam het allemaal terug. Eerst de slagen, toen de rust en het vertrouwen. En ten slotte de prijzen. In november verraste ze zelfs haar coach met haar eerste nationale afstandstitel, de 1.000 meter. „Ineens schaatste ik heel erg lekker.”

De reden voor die plotselinge gedaanteverwisseling? „Een goeie trainer”, zegt ze gedecideerd. Van Veen, die ook Leenstra’s vroegere Jong Oranje-collega Koen Verweij oppikte na eenzelfde mislukt TVM-avontuur, ontfermt zich als een vader over zijn pupillen. „Hij zegt niet veel, maar hij zegt de goede dingen”, zegt ze. „Misschien is dat belangrijker dan iemand die de hele dag praat. Ik geef nu zelf aan wat ik nodig heb, meer dan vroeger. Ik zeg nu: Jan, ik ben zenuwachtig, je moet me ervan af helpen. Of ik vraag hem voor de race nog een keer te vertellen wat ik moet doen. Dat heb ik nodig.”

Die benadering miste ze bij het ultraprofessionele TVM, waar de schaatsers op weg naar Vancouver stuk voor stuk in de problemen kwamen, ziek werden of overtraind raakten. Dat overkwam Leenstra niet, zegt ze stellig.

Dan vindt ze het genoeg. „Nu hebben we het zoveel over TVM gehad. Ik vind dat we dat wel een beetje hebben gehad. Toch?”

De lach is terug, net zo uitbundig als drie jaar geleden, toen ze als 18-jarige EK-debutante in de ijzige kou van het bevroren Kolomna verrassend zesde werd. In haar huidige vorm is Leenstra een serieuze concurrent voor de vrouw die destijds kampioen werd, voormalig TVM-ploeggenoot Wüst.

Leenstra betreurt dat Wüst deze week niet reed op het NK allround. Ze was al aangewezen voor het EK, volgende week in het Italiaanse bergdorp Collalbo. „Ik had graag tegen haar gestreden.”

Of Leenstra nu de beste Nederlandse allrounder is? „Op dit moment heb ik gewonnen”, zegt ze diplomatiek. Van grootspraak, herrie of boude voorspellingen houden ze niet in Wijckel, haar geboortedorp onder het Slotermeer. De Friezin zou het al heel mooi vinden als ze haar zesde plaats van 2008 kan evenaren.