Nooit eens even rust

nrc.next vroeg negen kenners naar de belangrijkste onopgemerkte ontwikkeling van de afgelopen tien jaar. Filosoof Joke Hermsen over de versnelling van ons leven.

‘We zien de versnelling in ons leven over het hoofd. We zitten nooit meer niet achter een beeldscherm. Zelfs als we aan het ontspannen zijn, doen we dat met een iPad. Die gehaastheid, wat doet dat met ons? „Het betekent dat onze hersenen in onze vrije tijd nog steeds keihard moeten doorwerken”, zegt filosoof Joke Hermsen. „Informatie verwerken, zappen, beelden ontcijferen. Ze komen nooit meer tot rust. We stevenen, denk ik, massaal af op een burn-out van ons brein.”

In de economie zit ook die enorme versnelling, stelt Hermsen. Zodra je de winkel uitloopt, is je gadget verouderd. „Een vriend van mij kocht een Macbook Air. Toen hij hem thuis openklapte, ontving hij een mailtje van Apple dat het nieuwste model was gearriveerd. Hij was een week chagrijnig. In de verslagen van nieuwe gadgets mis ik kritiek op die versnelling.”

Waarom zijn we zo weinig kritisch? Hermsen: „Ik lees in Nederlandse kranten te weinig over de neurologie van tijdsdruk, over het succes van meditatie in ziekenhuizen. En dat terwijl 40 procent van het ziekteverzuim stressgerelateerd is. Dat kost ons in Nederland 6 miljard euro per jaar. Als ik politicus was, zou ik niet ‘meer werken’ tot beleidspunt maken, maar dit. Als ons brein uitgeput is, worden we allemaal prikkelbaar, kortaf, kunnen we niet meer in creatieve oplossingen denken.”

Zelf ondervond Hermsen ook de voordelen van rust. „Toen ik in een huisje in Drenthe zat, merkte ik dat ik stilte nodig had om een nieuw boek te kunnen verzinnen. Eerst komt de verveling, daarna schieten de ideeën voorbij. Ik vind het dan ook eigenaardig dat nrc.next een iPad uitdeelt bij een abonnement. Snappen jullie niet dat je beter een goed boek kunt geven?”

Joke Hermsen is filosoof en auteur van ’Stil de tijd. Pleidooi voor een langzame toekomst’.

Carola Houtekamer