Mysterieuze intrigant is zijn Gaza ontvlucht

Als gevreesd leider van het Palestijnse leger rekende Mohammed Dahlan af met politieke vijanden. Deze week werd hij door zijn concurrent, Fatah-president Abbas, ten val gebracht.

(FILES)--Palestinian former head of preventative security in the Gaza Strip Mohammed Dahlan address a press conference in Gaza City on November 15 2005. Dahlan, the former Gaza strongman rumoured to be out of favour with Palestinian president Mahmud Abbas, was suspended from Fatah's leadership on December 28, 2010. AFP PHOTO/Mahmud HAMS
(FILES)--Palestinian former head of preventative security in the Gaza Strip Mohammed Dahlan address a press conference in Gaza City on November 15 2005. Dahlan, the former Gaza strongman rumoured to be out of favour with Palestinian president Mahmud Abbas, was suspended from Fatah's leadership on December 28, 2010. AFP PHOTO/Mahmud HAMS AFP

Mohammed Dahlan ging zoals hij kwam: als een mysterie. „Niemand weet wie hij precies is, wat hij wil en hoe machtig hij is”, zegt de Palestijnse schrijver, politiek analist en hoogleraar Engelse literatuur Ahmad Harb.

De politieke rol van de 49-jarige Palestijnse politicus, militieleider en intrigant Mohammed Dahlan lijkt uitgespeeld. Deze week besloot het Centraal Comité van zijn partij al-Fatah Dahlan te schorsen als lid. Op last van president Mahmoud Abbas, die ook partijleider is, wordt er bovendien een onderzoek ingesteld naar Dahlans financiële netwerk en zijn gewapende groepen. Dahlan is gevlucht, de laatste twee dagen speculeerde iedereen in Ramallah, de thuisbasis van Abbas, over de vraag waar de politicus is. Inmiddels heeft hij zelf bekendgemaakt dat hij in Egypte is.

Met de verwijdering van Dahlan uit het machtige Centraal Comité heeft Abbas zijn partij een mogelijke opvolger – en daarmee een nieuwe president – ontnomen. Dahlan presenteerde zich de afgelopen maanden als het onvermijdelijke alternatief voor Abbas, op wie een groot deel van de Palestijnse bevolking uitgekeken is. Abbas kreeg veel kritiek toen hij opnieuw begon te onderhandelen met Israël over een mogelijk vredesakkoord. Toen de gesprekken, zoals algemeen werd verwacht, niets opleverden, speculeerde hij op aftreden. In Dahlan heeft Abbas nooit geloofd, zegt een bron binnen Fatah – anoniem, want iedereen in Ramallah zwijgt. „Hij zocht naar een moment om van hem af te raken. Toen een gesprek uitlekte waarin Dahlan tegenover activisten enkele familieleden van Abbas van corruptie beschuldigde, had Abbas een kans.”

Mohammed Dahlan is afkomstig uit Khan Younis, een vluchtelingenkamp in Gaza, en was al op jonge leeftijd actief voor Fatah. Nadat Israël en de PLO begin jaren negentig de Oslo-akkoorden sloten, benoemde de Palestijnse leider Yasser Arafat Dahlan tot hoofd van het veiligheidsapparaat van de net opgerichte Palestijnse Autoriteit in Gaza.

Hierop braken jaren aan die veel inwoners in Gaza het liefst vergeten. Dahlan bouwde een leger op dat volgens schattingen enkele tienduizenden strijders kende. In de gevangenissen en op de straten van Gaza rekenden zij af met politieke tegenstanders, zoals leden van de islamitische beweging Hamas. Volgens verhalen van ex-gedetineerden – er zijn ook videobeelden van in omloop – moesten gevangenen onder de vele martelingen kreten uitroepen als „Wij geven ons bloed en onze ziel aan jou, Mohammed Dahlan!”.

De laatste jaren zijn onthullingen in de buitenlandse pers gepubliceerd, waaruit blijkt dat Dahlan die tijd in nauw contact stond met de VS en Israël. Hamas schildert hem standaard af als geheime CIA-agent. Hijzelf ontkent deze beschuldigingen. Maar zeker is dat de haat onder Gazanen tegen Dahlan de strijd tussen Hamas en Fatah, die in 2007 een einde maakte aan het Fatah-bestuur in Gaza, sterk beïnvloedde. Na de definitieve machtsovername in 2007 moest Dahlan zich beperken tot de bezette Westelijke Jordaanoever, waar Fatah sindsdien met steun van Israël en de internationale gemeenschap Hamas onderdrukt.

De carrière van Dahlan is door het instorten van zijn apparaat in Gaza beschadigd, zegt hoogleraar Ahmad Harb. „Hij heeft de laatste jaren besteed aan het langzaam weer opbouwen van een machtsbasis. Hij moest opnieuw beginnen, en ermee leren omgaan dat hij niet langer zijn eigen gang kan gaan. Abbas wantrouwde hem vanaf het begin.”

Op de Westelijke Jordaanoever bouwde Dahlan opnieuw aan een privéleger en stichtte hij een eigen tv-station, Amad TV. Dahlan kondigde gisteren vanuit Caïro aan dat hij zal terugkeren naar Ramallah, om alle beschuldigingen te weerleggen. Harb: „Dahlan heeft binnen Fatah veel machtige vrienden, veel oude kameraden uit Gaza. De kwestie is niet opgelost met het simpel wegsturen van Dahlan. Abbas zal de komende maanden een interne machtsstrijd moeten voeren, die hem alleen maar nog zwakker kan maken. Deze interne ruzie kan wel eens vooral slecht nieuws voor Abbas betekenen.”