Morgen moet de elite zichzelf vermaken

De nieuwjaarsreceptie van de gemeente Amsterdam was voor de Nederlandse bestuurlijke top the place to be. Nu niet meer: de receptie is wegbezuinigd.

Nederland. Amsterdam. 1 januari 2005 Burgemeester Job Cohen ontvangt gasten op de nieuwjaarsreceptie van het gemeentebestuur in het Concertgebouw. receptie. Ober loopt met blad lege glazen. foto: Herman Wouters/HH
Nederland. Amsterdam. 1 januari 2005 Burgemeester Job Cohen ontvangt gasten op de nieuwjaarsreceptie van het gemeentebestuur in het Concertgebouw. receptie. Ober loopt met blad lege glazen. foto: Herman Wouters/HH Herman Wouters/Hollandse Hoogte

Jos Verlaan

Dit jaar moet de M7-loge van Maastrichtse Amsterdammers elders in Amsterdam terecht voor de traditionele nieuwjaarstoost. Een aantal leden van die loge trof elkaar jarenlang op de eerste avond van het nieuwe jaar, op de traditionele nieuwjaarsreceptie van de gemeente Amsterdam in het Concertgebouw. Politici, ambtenaren, bankiers en journalisten die keurig de toespraak van de burgemeester afwachtten, om daarna, in de wandelgangen, te toosten en vooral te netwerken.

Maar die nieuwjaarsreceptie is deze keer, voor het eerst in decennia, afgelast. En veel vaste receptiegangers voelen dat als een gemis. Want het was de plek waar steevast elk jaar de bestuurlijke en zakelijke top van Nederland aanwezig was: burgemeesters, ministers, staatssecretarissen, bobo’s uit het bedrijfsleven en vooral heel veel ambtenaren. Voor wie nog wat te regelen had, was het Concertgebouw op 1 januari the place to be. Zien en gezien worden, luisteren en gehoord worden. Netwerken en lekken naar aanwezige journalisten.

De gastenlijst was het jaarlijkse geheim van de Stopera. Wie in de gratie was van de stadhuistop, kwam erop. Wie uit de gratie raakte, kon, na jaren op de gastenlijst, zomaar worden geschrapt. De toegangskaarten waren dan ook een populair bezit. Wie over twee kaarten beschikte, was in de laatste weken van het jaar een populair persoon in de stad.

Eenmaal binnen hadden de wandelgangen van het Concertgebouw veel weg van een massaal ‘speeddatecircuit’. Zoenen, handen schudden en na de eerste paar woorden schuin vanuit de ooghoeken zoeken naar de volgende gesprekspartner. Oud-burgemeester Ed van Thijn prees zich in zijn ambtsperiode ooit gelukkig toen hij in december een zichtbare blessure aan zijn hand opliep tijdens het basketballen. Het scheelde enorm in het handjes schudden tijdens de receptie.

Afgelopen januari stond toenmalig minister Eberhard van der Laan nog keurig in de rij om burgemeester Job Cohen de hand te schudden. Morgen zouden de rollen zijn omgedraaid, en had Cohen in de rij moeten staan om zijn ambtsopvolger een goed nieuwjaar te kunnen wensen.

Zover heeft Van der Laan het niet laten komen. Want dat netwerkevenement, dat vorig jaar tweeduizend gasten telde, kostte toen meer dan twee ton aan wijn, bier, hapjes, muziek en de huur van het Concertgebouw. En dat was met bezuinigingen in het vooruitzicht niet meer te rechtvaardigen. Sommige vaste bezoekers waren daar trouwens niet van op de hoogte. Die gingen de afgelopen weken op het stadhuis voorzichtig polsen of ze misschien van de gastenlijst waren geschrapt.

„Het is breken met een kostbare traditie”, zegt oud-wethouder en voorzitter van die M7-loge, Rick ten Have. „Want die receptie was inderdaad een ideaal platform om te netwerken. Om mensen te ontmoeten die je in het dagelijkse leven niet zo snel tegenkomt. Ik ben ook wel eens bewust niet gegaan. Omdat ik vond dat ik kerstvakantie had en die nieuwjaarsreceptie toch echt keihard werken was.”

„Jammer”, zegt ook societyjournalist Willem Kool van De Telegraaf. Want voor hem was die nieuwjaarsreceptie steevast de basis voor de eerste aflevering in het nieuwe jaar van het Stan Huygens Journaal, de societyrubriek van De Telegraaf. Aan het begin van dit jaar kon hij nog de ministers Eberhard van der Laan, Guusje ter Horst en Piet Hein Donner citeren. Evenals de inmiddels overleden Minister van Staat Hans van Mierlo en „zijn gade” Connie Palmen – „Nieuwjaarswens? Doorgaan met roken.” Maar Kool wist ook KLM-president Peter Hartman en diamantair Benno Leeser citaten te ontlokken.

„Een goudmijn voor mijn Stan Huygens Journaal”, zegt Kool. „Wim Kok, Jan Peter Balkenende, Job Cohen, een keur aan burgemeesters uit het hele land. Het loopt er allemaal rond in een ongedwongen sfeer. Ik heb er vijf jaar lang mijn journaal mee kunnen vullen. Zonde dat het dit jaar niet doorgaat en dat er ook niets voor in de plaats is. Want wat is twee ton nou helemaal op een begroting van een paar miljard?”

Kool moet het dit jaar doen met de nieuwjaarsreceptie van de gemeente Den Haag. Want die gaat wel door.

„Ik zou daar normaal gesproken niet naartoe gaan. Er is een formeel, besloten gedeelte. Daar mag de gewone Haagse bevolking niet komen. Maar daar lopen ook politici en vooral diplomaten rond. En de Haagse fotograaf Jos van Leeuwen krijgt de ‘Haagse pluim’, de hoogste onderscheiding die de stad kent. Daar moet ik het nu mee doen.”

Een alternatief circuit voor de Amsterdamse nieuwjaarsreceptie is er in de hoofdstad niet. Want ook andere gemeentelijke diensten of stadsdelen mogen geen nieuwjaarsrecepties voor buitenstaanders organiseren. En veel horecagelegenheden in Amsterdam zijn op 1 januari gesloten. De M7-loge treft elkaar daarom pas op 22 januari. „Met zalm, champagne én natuurlijk verhalen over Maastricht”, aldus Ten Have.

Eberhard van der Laan blijft op nieuwjaarsavond gewoon thuis. Hij is de eerste Amsterdamse burgemeester sinds decennia die dan geen formele verplichtingen in zijn agenda heeft staan.