Focus op het triviale

nrc.next vroeg negen kenners naar de belangrijkste onopgemerkte ontwikkeling van de afgelopen tien jaar. Amerikanist Maarten van Rossem over inkomensverschillen en leisteengas.

‘De nieuwsindustrie is gepreoccupeerd door marginale kwesties. In een land als Nederland, dat ongeveer het laagst aantal moorden in de wereld kent, worden we geteisterd met nieuws over Milly Boele en onlangs zelfs de moord op Andrea Luten, die nota bene 17 jaar geleden werd gepleegd. Wat voor prioriteitenstelling is dat?”

Historicus Maarten van Rossem spreekt met de hem typerende schertsende toon. Door de focus op incidenten, zegt hij, raken meer structurele ontwikkelingen onderbelicht. Zoals? De inkomensongelijkheid in de Verenigde Staten. „Die ligt op hetzelfde niveau als in de Filippijnen of Mexico. Dat heeft behalve sociale ook vervelende economische gevolgen. Alleen de bovenste één procent van de bevolking profiteert van de groei.”

Meer in het algemeen komt het disfunctionele karakter van de Amerikaanse politieke en sociale verhoudingen te weinig aan bod in de media, vindt Van Rossem. „Dringend noodzakelijke besluitvorming is daar nauwelijks mogelijk. Dat een land als België niet functioneert is niet zo’n ramp, maar dat de Amerikaanse president, die van goede wil is, steeds voor de voeten wordt gelopen door politieke halve garen, is wel ernstig.”

Natuurlijk, er zijn nog meer ontwikkelingen nauwelijks in het nieuws geweest, erkent de historicus. Wat te denken van het snelle integratieproces dat zich binnen de EU heeft voltrokken als gevolg van de eurocrisis? „Daar lees je zelden over. En ik vraag me ook altijd af waarom de media niet vaker op de tekortkomingen van Geert Wilders wijzen. De man wordt verkozen tot politicus van het jaar met een zo goed als onuitvoerbaar verkiezingsprogramma en een half criminele Tweede Kamerfractie.”

Tot slot: het winnen van leisteengas. „Door nieuwe technologieën komen reusachtige voorraden gas uit leisteen binnen bereik”, zegt Van Rossem. „Hoor je nooit iemand over. Terwijl deze ontwikkeling het hele perspectief op het energievraagstuk verandert. Wist je dat men in de late negentiende eeuw al dacht dat de kolen op zouden raken? Dat toont aan dat het opraken van energie een fobie is waar de mensheid structureel aan lijdt.”

Maarten van Rossem is Amerika-deskundige en bijzonder hoogleraar aan de Universiteit Utrecht.

Reinier Kist