Een ondergoedregel?

Doktertje spelen wordt tegenwoordig gezien als ongewenst seksueel gedrag.

Ten onrechte. En ook een campagne om kinderen ‘nee’ te leren zeggen, is onzalig.

Niets leidt in ons land tot zo veel commotie als kindermisbruik. Te midden van de waarden- en normenvervaging is er over één ding geen discussie: de ‘heiligheid’ van het kind en de noodzaak om het tot bijna elke prijs te beschermen. Die opvatting spruit voort uit een sterke romantisering van het hedendaagse kind, dat eigenschappen krijgt toebedeeld als onschuld, argeloosheid en weerloosheid. Deze visie wordt ingegeven door het feit dat het krijgen en hebben van kinderen iedere vanzelfsprekendheid kwijt is. Daardoor hebben kinderen – bewust gewenst en verwekt als zij doorgaans zijn – voor hun ouders een bijzondere status gekregen. „Een wonder”, staat soms boven een geboorteaankondiging. Door deze romantische beeldvorming worden uitingen van agressie en seksuele belangstelling bij peuters en kleuters ten onrechte ontkend.

Peuters vallen ten prooi aan de ambivalentie van hun ouders, die bij de zindelijkheidstraining de indruk wekken dat het gebied tussen hun beentjes in hoge mate interessant is. Zij staren er verwachtingsvol naar als hun kind op het potje zit en juichen als daaruit een plasje of poepje tevoorschijn komt. Diezelfde ouders raken ontsteld als hun kind, eenmaal bevrijd van de luiers, op verkenning gaat in die zone – friemelt aan een piemeltje, vingers in een spleetje steekt. In die fase doet ook de peuteragressie zijn intrede. Hun lieftallige nazaat deelt opeens petsen uit en gooit zich in dolle drift op de grond als hij of zij wordt gecorrigeerd.

Dat alles staat haaks op het beeld van onschuld en argeloosheid dat ouders zo graag koesteren. Op de website van Ouders Online wemelt het van ouders die zich zorgen maken over de „extreme agressiviteit” van hun peuter of zich afvragen of die belangstelling voor seks wel normaal is voor een driejarig kind. Geregeld gefriemel aan een piemeltje leidt zelfs tot de vraag: „Kan een peuter al seksverslaafd zijn?”

Kleuterseks is goed voor verhitte discussies. Doktertje spelen, onderlinge verkenningen, handjes in broekjes – alles wat peuters en kleuters altijd al hebben gedaan –, het krijgt steeds vaker het stempel van ‘ongewenst’ seksueel gedrag.

Sommige ouders denken oprecht dat dit soort spelletjes kunnen leiden tot ‘verkrachting’. Het besef dat onderlinge seksspelletjes tussen leeftijdgenootjes niet schadelijk zijn en dus ook niet moeten worden geproblematiseerd, is verdwenen. Het feit dat dit alles hoort bij de natuurlijke ontwikkeling van een kind maakt voorlichting aan ouders dringend noodzakelijk.

Kindermisbruik zoals zich dat in Amsterdamse kinderdagverblijven heeft voorgedaan, is afschuwelijk. Dat Robert M. daar in zijn eentje zijn gang heeft kunnen gaan, maakt het extra onbegrijpelijk. Toch is de ontzetting en paniek van al die ouders, gevoed door verhoren van de politie en onderzoek van psychologen, niet helemaal los te zien van projecties van hun eigen volwassen seksualiteitsbeleving en ervaringen.

Om die reden is de campagne die de mensenrechtenorganisatie Raad van Europa ook in Nederland wil lanceren een onzalig voornemen. Deze raad denkt dat ouders hun kind de ‘ondergoedregel’ moeten leren – anderen mogen hem of haar niet aanraken op plekken die normaal met ondergoed zijn bedekt. Kinderen moeten in zo’n geval nee zeggen.

In de praktijk is er geen beginnen aan. Ondergoed gaat bij kleine kinderen nogal vaak uit en aan, met helpende handen van volwassenen, op wc’s, in het zwembad, bij logeerpartijtjes. Moet je camera’s in je huis aanbrengen om te zien hoe een zeventienjarige buurjongen ’s avonds oppast? Kan een zesjarig meisje van haar opa die haar in bad zet, eisen dat ze haar onderbroek moet aanhouden? Hoe maak je duidelijk dat een dokter wel aan je broekje mag komen?

De ondergoedregel bevordert verwarring en argwaan tussen kinderen en volwassenen en introduceert misplaatste preutsheid. Tegelijkertijd is de regel nogal ambivalent. We leven immers in een maatschappij die sterk gericht is op persoonlijke lustbeleving, waarbij seksualiteit een belangrijke positie inneemt. Het belang van seks en sexy zijn , wordt voortdurend benadrukt in de literatuur, films en vrouwen- en mannenbladen en bij uiteenlopende producten die worden geseksualiseerd in tv-reclames. Billboards laten overal vrouwen in verleidelijke poses zien, gekleed in lingerieniemendalletjes. Prostitutie is gelegaliseerd en Nederland is een belangrijke speler in de vrouwenhandel. Dat alles wacht kinderen als ze eenmaal de ondergoedregel zijn ontgroeid. Dan ontdekken ze wat er op het gebied van seks allemaal ‘moet kunnen’.

Heleen Crul is publicist. Zij schreef o.a ‘Tussen de generaties, De nieuwe grootouders’.

Lees alles over de ondergoedregel via ondergoedregel.nl