Waarom moest het met zo veel machtsvertoon?

Elf van de twaalf Somalische terreurverdachten zijn alweer op vrije voeten.

De AIVD ging onzorgvuldig te werk, zeggen Somaliërs.

Een waarschuwing voor dreigende radicalisering heeft de Somalische belangenvereniging nooit gegeven, benadrukte zij gisteren tijdens een door de gemeenschap georganiseerde bijeenkomst. Foto Dirk-Jan Visser Photo: Dirk-Jan Visser /Rotterdam - The Netherlands / 29-12-2010: De Somalische gemeenschap houdt een open bijeenkomst om te praten over de arrestatie van twaalf terreurverdachten op kerstavond in een buurthuis aan de Tidemanstraat. Deze bijeenkomst werd ingeleid door een persconferentie waarbij vijf van de terreurverdachten die inmiddels weer vrij zijn aanwezig waren.
Een waarschuwing voor dreigende radicalisering heeft de Somalische belangenvereniging nooit gegeven, benadrukte zij gisteren tijdens een door de gemeenschap georganiseerde bijeenkomst. Foto Dirk-Jan Visser Photo: Dirk-Jan Visser /Rotterdam - The Netherlands / 29-12-2010: De Somalische gemeenschap houdt een open bijeenkomst om te praten over de arrestatie van twaalf terreurverdachten op kerstavond in een buurthuis aan de Tidemanstraat. Deze bijeenkomst werd ingeleid door een persconferentie waarbij vijf van de terreurverdachten die inmiddels weer vrij zijn aanwezig waren. Dirk-Jan Visser

Heeft de Somalische gemeenschap in Nederland zichzelf in de nesten gewerkt? Of beter: heeft haar belangenvereniging, de Federatie Somalische Associaties Nederland (FSAN), dit najaar onjuiste informatie verstrekt, waardoor het Openbaar Ministerie (OM) en de Algemene Inspectie- en Veiligheidsdienst (AIVD) vroeg of laat wel in actie moesten komen?

Het waren vragen die de gemoederen gisteren bezighielden tijdens een informatiebijeenkomst van de Somalische gemeenschap in Rotterdam. FSAN-voorzitter Hussein Ahmed had dan ook wat uit te leggen, oog in oog met de naar schatting tachtig aanwezigen. Over de arrestatie op Kerstavond van twaalf Somaliërs wegens vermeende banden met terroristische organisaties als Al-Shabaab.

Maar nee, hij had tegenover de Nederlandse autoriteiten slechts „de waarheid” gesproken, zo bezwoer hij. „Somalische nieuwkomers hebben begeleiding nodig, omdat ze zijn opgegroeid in een land dat al twintig jaar geen centraal gezag meer kent. Wetten en regels zijn hun vreemd. Dat is het enige wat ik heb verteld.” Voor dreigende radicalisering van Somalische nieuwkomers beweert Ahmed niet te hebben gewaarschuwd.

Nog slechts één verdachte zit in hechtenis, de overige elf zijn inmiddels weer op vrije voeten. Die wetenschap is voor de Nederlandse Somaliërs voldoende reden om te veronderstellen dat het OM en de AIVD overhaast en „onzorgvuldig” te werk zijn gegaan, aldus bestuurslid Ali Yahye van de Rotterdamse stichting Karti. Hij is „geschokt en verbaasd”. De opsporingsdiensten zouden zich hebben gebaseerd op onbetrouwbare informatie.

Met alle kwalijke gevolgen van dien. „We zijn als bevolkingsgroep gestigmatiseerd”, stelde de secretaris van de Rotterdamse Dar-al-Hijra moskee, Ibrahim Mohamud, in buurtcentrum Post-West. Nederland telt ruim 28.000 Somalische vluchtelingen, van wie de meesten – bijna 1.500 – in Rotterdam wonen. Mohamed eist opheldering van de Nederlandse autoriteiten over „de roekeloze behandeling” die zijn landgenoten ten deel is gevallen. „We stonden al bekend om onze piraten, en nu dit weer! Als de argwaan zo groot is, vinden wij nooit onze weg in de Nederlandse samenleving.”

Toch viel gisteren ook een relativerend geluid te horen. Uit de mond nota bene van de advocaat van de enige Somaliër, een 29-jarige man, die nog vast zit. „Mijn cliënt heeft geen enkele kritiek op het optreden van de AIVD”, zei zijn raadsman Rino Jonkers. Sterker nog: de antiterreureenheid heeft haar werk naar behoren gedaan. „Men ging weliswaar hardhandig te werk, maar dat is hun taak, zo beseft mijn cliënt. Hij snapt ook dat een open samenleving als de Nederlandse moet worden beschermd, en elke tip dus serieus genomen moet worden.”

De verdachte had zelfs bewondering voor het doortastende optreden van de tientallen gewapende en gemaskerde agenten, die in Rotterdam onder meer drie belwinkels binnenvielen op Kerstavond. Jonkers, grijnzend: „Ze kunnen heel goed auto’s klemrijden, zei hij me vanmorgen nog.” Toch eist hij excuses en een schadevergoeding van de Nederlandse staat. „Want hij is absoluut onschuldig.” Over de hoogte van het bedrag wilde Jonkers zich gisteren niet uitlaten. „Maar het is meer dan de 105 euro die er nu staat voor elke dag dat je onterecht vastzit.”

Grote vraag is en blijft wat de AIVD heeft bewogen om met zo veel machtsvertoon in te grijpen. Met andere woorden: van wie kwam de tip over een mogelijke terroristische aanslag en hoe betrouwbaar was deze informatie? En had de veiligheidsdienst slechts één of toch meerdere aanwijzingen? Binnen de Somalische gemeenschap in Rotterdam doet het hardnekkige gerucht de ronde over een afperser uit eigen kring, die zijn brood zou verdienen als freelancejournalist en woonachtig is in Breda. „Iemand die grote bedragen eist en op internet allerlei onzinverhalen schrijft zodra er niet betaald wordt”, zei een van opgepakte Somaliërs, Mahamed Weheliye (38), eerder deze week. „Over Al-Shabaab en zogenaamde banden met Somaliërs in Nederland. Ik vermoed dat de politie dat heeft geloofd.”

Bij gebrek aan bewijs weigerden de vertegenwoordigers van de Somalische gemeenschap gisteren in te gaan op vragen over mogelijke afpersing. „We hebben aangifte gedaan en verder doen we geen mededelingen”, zei de broer van de gearresteerde eigenaar van belwinkel Banadir, Nuur Farah. Maandag deed hij nog vrolijk mee aan de speculaties. Twee dagen later stelt hij zich diplomatieker op: „Bij geruchten is niemand gebaat”.