'Recht op vrije plaatkeuze niet benut'

De populaire Top 2000 ligt weer onder vuur: het zou een bekrompen selectie zijn. En wordt er gesjoemeld? „Dit is echt de keuze van de kiezer. Daar is niets aan te doen.”

Nederland, Hilversum, 29-12-10 Drukte bij de Top 2000 cafe in Beeld en geluid op het Media park. © Foto Merlin Daleman
Nederland, Hilversum, 29-12-10 Drukte bij de Top 2000 cafe in Beeld en geluid op het Media park. © Foto Merlin Daleman

Verzoekplaten? Radiomaker Wim T. Schippers vond het al onzin: „Je favoriete liedje heb je toch allang in huis, op een plaat? Die kun je toch draaien wanneer je wil? Waarom zou je hem aanvragen en dan wachten tot hij op de radio langskomt? Ik wil liever iets horen wat ik nog niet ken.”

Zes miljoen Top-2000-fans denken daar anders over. Ieder jaar zitten klusjesmannen, balansende middenstanders, nachtwerkers, ICT’ers en opererende chirurgen tussen Kerst en Oud en Nieuw urenlang met hun oor tegen de radio om te luisteren naar de lange lijst met favoriete popliedjes, gekozen door de luisteraars van Radio 2. Op televisie zorgen Matthijs van Nieuwkerk en Leo Blokhuis voor een begeleidende reeks enthousiaste shows, en op de webfora leven de fans mee: „Top 2000 luisteren terwijl ik kniepertjes aan ’t bakken ben, heerlijk.”

Maar de keuze is omstreden. Ze zou conservatief, eenzijdig en racistisch zijn. Te veel blanke FM-rock uit de jaren zeventig, te weinig van al het andere. Vooral te weinig Afro-Amerikanen, die de popmuziek nota bene hebben uitgevonden en momenteel domineren. De eerste zwarte zanger staat op nummer 54. Bob Marley met No Woman No Cry.

Bij deze oude klachten, die al sinds de stichting in 1999 klinken, kwam dit jaar een nieuwe: het Eindhovens Dagblad ontdekte verschillen tussen ingestuurde stemlijsten die online stonden, en de uiteindelijke Top 2000. Liedjes van AC/DC, Pearl Jam, Live, The Cure, Oasis zouden op basis van het aantal stemmen veel hoger moeten staan, of ze verdwenen uit de lijst. Ging er iets mis? Zuivert de leiding onwelkome muziek?

Kees Toering, zendermanager van Radio 2: „Wat online stond was een verouderde, incomplete, verminkte database die slechts een deel van de stemmen bevatte en nog niet was ontdaan van dubbelingen. Dat verklaart de verschillen.” De suggestie dat de samenstellers de lijst bijsturen werpt hij ver van zich.

Een verwante klacht is dat de samenstellers de voorspelbaarheid van de Top 2000 bewaken door de stemmers voornamelijk uit een voorgekookte lijst te laten kiezen. Volgens Toering doen de samenstellers juist hun best om de kiezers alternatieven aan te bieden voor de eeuwige Hotel California (1) en Bohemian Rhapsody (2). Toering: „In de suggestielijst die we aanbieden aan de kiezers om het stemmen te vergemakkelijken, stoppen wij juist veel zwarte en alternatieve muziek. Maar daar stemt vervolgens niemand op. Daar is niets aan te doen.”

Waarom mogen de stemmers niet vrij kiezen? Toering: „We hebben de mogelijkheid voor vrij kiezen dit jaar uitgebreid. Maar heel weinig mensen maken gebruik van hun recht op vrije plaatkeuze. Ze kiezen liever voor de bekende liedjes die wij aandragen. Nederlandstalige smartlappen, daar stemt ook niemand op. Ik bepaal dat niet zelf, dat bepaalt de luisteraar. Little Feat, de beste band ter wereld, staat helemaal niet in de lijst. Schande!”

Door de bovenmatige aandacht krijgt de lijst als vanzelf universele pretenties. Volgens Toering moet je dat idee loslaten: „Dit is de Radio 2-lijst, de lijst van de middensmaak waar de ‘extremen’ in de muziek minder in voorkomen. En wij suggereren ook niet dat alle soorten muziek aan bod komen.”

Toering wil zich echter niet te veel achter de kiezers verschuilen: „En vergis je niet, de Top 2000 is nog altijd zeer breed, van Jacques Brel tot Coldplay: fantastisch. Juist als we iedereen tevreden zouden willen stellen, krijg je een waterige, grijze confectielijst.’’