'Onze smaak moet geheim blijven'

Internet heeft het aanbod van afgeprijsde boeken niet verschraald, maar juist verrijkt, zeggen Ewoud Sanders en Henk Lagerwaard. „Veel boeken zijn veel te duur.”

Haarlem, 08-12-2010. Henk Lagerwaard en Ewoud Sanders in de ramsj boekhandel De Slegte in de Grote Houtstraat in Haarlem. Foto Leo van Velzen NrcHb.
Haarlem, 08-12-2010. Henk Lagerwaard en Ewoud Sanders in de ramsj boekhandel De Slegte in de Grote Houtstraat in Haarlem. Foto Leo van Velzen NrcHb.

Ze noemen het na meer dan twintig jaar nog steeds ‘een voorrecht’ om de rubriek te mogen maken. Henk Lagerwaard (1950) en Ewoud Sanders (1958) vullen de ramsjrubriek van de boekenbijlage al sinds eind jaren tachtig, maar spreken onverminderd enthousiast over hun vaste blokje op de laatste pagina. Ze weten dan ook dat het een van de best gelezen onderdelen van de bijlage is. Sanders: „De rubriek zit tussen commercie en journalistiek in, maar het blijft leuk om de mensen op al dat moois te kunnen wijzen.”

Het klinkt als het ideale bijbaantje. Lagerwaard en Sanders krijgen mails, folders of telefoontjes binnen waarin ramsjboekhandelaren hun nieuwste aanbod kenbaar maken. Het duo zet kruisjes bij de boeken die in potentie interessant zijn voor de lezer van NRC Handelsblad. Die eerste schifting belandt daadwerkelijk op de mat bij Lagerwaard en Sanders.

Dan begint het lezen, het bladeren, het snuffelen en worden de jongens van de mannen gescheiden. De mannen belanden in de rubriek. „Een eigen voorkeur mag je nooit doordrukken”, meent Lagerwaard. „De lezer mag niet ontdekken wat de persoonlijke voorkeur van Henk Lagerwaard is. Ik selecteer met de smaak van de gemiddelde NRC-lezer in m’n achterhoofd.” Soms is de handelaar wat te vrijpostig in z’n poging een bepaald boek in de vermaarde rubriek te krijgen. „Dan sturen ze ongevraagd boeken op naar je huis. Dan pushen ze. Maar zo werkt het dus niet. Het is voor ons eerder reden er niet over te schrijven dan wel.”

Een plekje in de rubriek zal voor veel lezers het laatste zetje zijn om een boek in de winkel aan te schaffen. Het zal weliswaar al zo’n twee jaar op de markt verkrijgbaar zijn, maar was in die periode vaak ‘ongelooflijk duur’, zoals Sanders aanvult.

Wie z’n koopwoede die eerste periode de baas is, maakt een grote kans het geliefde boek een paar jaar na publicatie voor een zacht prijsje aan te schaffen. „Er zitten schitterende dingen tussen”, zegt Lagerwaard. „Neem Amerikaanse romans. Eerst verschijnen die op de Amerikaanse markt als hardcover, maar al snel worden die titels in de VS alleen nog maar als paperback aangeboden. Grote partijen hardcovers worden dan naar Europa verscheept en liggen hier voor weinig geld in de winkel. Er mankeert niks aan die boeken. Je kan er vergif op innemen dat je een jaar of twee na het verschijnen van de nieuwe Roth of Auster het boek voor minder dan de helft in de winkel kunt kopen.”

In tegenstelling tot de handel in antiquarische boeken is de handel in ramsj niet ingrijpend veranderd door de opkomst van internet. Aan de tocht van Nederlandse handelaren naar beurzen in de VS, Engeland en Duitsland is wel een eind gekomen, want die kunnen nu vanachter een beeldscherm hun partijen inkopen. „Terwijl ik zelf als liefhebber van antiquarische boeken veel via internet aankoop”, zegt Sanders. „Er is op dat gebied een hele digitale subcultuur ontstaan. Maar het aanbod van ramsj dat in de winkels ligt is in die jaren eerder verbeterd dan verslechterd.”

Een signalement uit het geliefkoosde hoekje uit de boekenbijlage haalde zelfs een keer de voorpagina. Toen Loe de Jongs reeks over de geschiedenis van WO II in Nederland in de ramsj belandde, was dat aanleiding voor een prominent plekje. „Je moet uitkijken met het aanprijzen van boeken waar maar enkele tientallen van in de winkel liggen”, zegt Lagerwaard. „Daar hebben die winkeliers vaak meer last van dan plezier, zo hard gaat het soms.”