In het donker over brede vaarten

De gisteren verreden Ronde van Duurswold gold als natuurijsklassieker. Maar de echte tocht in Groningen is de Noorder Rondritten. „Het is een wedstrijd van grote allure.”

Nederland, Eernewoude/Earnew‰ld, 28-12-2010 Schaatsmarathon 'De 100 van Eernewoude' in Earnew‰ld. Stroetinga wint de wedstrijd op natuurijs. Foto: Laurens Aaij
Nederland, Eernewoude/Earnew‰ld, 28-12-2010 Schaatsmarathon 'De 100 van Eernewoude' in Earnew‰ld. Stroetinga wint de wedstrijd op natuurijs. Foto: Laurens Aaij

Temperatuur rond min acht, een straffe noordoosten wind. Scandinavische omstandigheden in de eerste Ronde van Duurswold, die gisteren tot natuurijsklassieker werd gepromoveerd. Marathonschaatsers Carla Zielman en Jorrit Bergsma zijn sterke winnaars, maar een klassieker? „We hebben hetzelfde aantal punten en prijzengeld als bij een klassieker”, reageert voorzitter David Pos van de vereniging Natuurijsklassiekers. „Maar deze wedstrijd is een afgeleide van de Noorder Rondritten, waar het traject nog niet goed is.”

De Ronde van Duurswold mag mooi zijn, de natuurijswedstrijden die er in de provincie Groningen toe doen zijn de Oldambtrit en vooral de Noorder Rondritten, een tocht van 150 kilometer door het noordelijke deel van de provincie, de langste wedstrijd na de Elfstedentocht (200 kilometer). „Ze noemen het niet voor niets de Elfstedentocht van Groningen”, zegt Arnold Stam, in 1997 de laatste winnaar van de Noorder Rondritten.

Eerder deze week stond Stam (42) stralend op meer It Wiid bij Eernewoude, waar hij bij de Masters meedeed aan de eerste natuurijsklassieker van dit seizoen. „Alle herinneringen komen zo weer boven. Ik had het net in de auto over vorig jaar, toen ik dacht aan mijn zege in de Noorder Rondritten. Maar dat was in werkelijkheid in 1997. Het geeft wel aan hoe dicht het nog bij je staat. Die dag is de mooiste herinnering uit mijn schaatsleven.”

Flarden komen zo weer boven bij Stam, die vier dagen voor zijn zege in Groningen als vijfde eindigde in de Elfstedentocht. „Het was vorstig weer, wat vocht erbij. Fysiek had ik een topdag, dan rijd je in een roes. In het begin reden we in het donker over brede vaarten en sloten naar een groot meer. Die sfeer was geweldig. Ik zie zo nog de over het water hangende keukens voor me in Appingedam. De Noorder Rondritten is een wedstrijd van grote allure.”

Bij het eerste graadje vorst gaat het in Nederland al snel over de Elfstedentocht. Over de Groningse tegenhanger praat bijna niemand. „Heel jammer”, vindt marathonschaatsster Daniëlle Bekkering, in 1997 derde in de laatste Noorder Rondritten. „Bij de schaatsers leeft het anders dan bij het grote publiek. Wij weten dat er nog meer schitterende wedstrijden op natuurijs zijn. De Noorder Rondritten was mijn eerste marathon. Ik had me niet geplaatst voor het EK shorttrack en besloot om iets heel anders te gaan doen.”

De 34-jarige Groningse, inmiddels meervoudig nationaal kampioene en winnares van de Alternatieve Elfstedentocht, treedt sinds een paar jaar op als ambassadeur van de belangrijkste natuurijswedstrijd in haar eigen provincie. Ze presenteerde een mobiele kluunplaats. „Deelnemers aan de toertocht van 75 kilometer kunnen op drie plaatsen opstappen”, vertelt Bekkering. Uithuizen, Appingedam en Baflo, waar ook de wedstrijd start. Met bij kruispunt Fraamklap, in het lege landschap, de eerste ijsrotonde ter wereld.

Is de rotonde in Fraamklap het bruggetje in Bartlehiem van de Noorder Rondritten? Fout, vinden de Groningers. Bartlehiem is het Fraamklap van de Elfstedentocht. Hebben ze in Friesland de Tocht der Tochten? „Wij hebben de Rit der Ritten”, counterde Bennie Kluiter van IJsvereniging De Noorder Rondritten in 2005. Met een historie die vanaf de eerste editie in 1940 kan tippen aan die van de Elfstedentocht. Met de start ’s ochtends vroeg in het donker, tot 1963 in café Til in Winsum, dat tegenwoordig De Bron heet. Door dorpjes met namen als Toornwerd, Winneweer, Abelstoksterstil. Met veelbesproken combines in de oorlogsedities. Met heroïsche winnaars als Anne de Vries (1942 en ’46), Jan Uitham (1963 en in 1985 op zijn zestigste nog derde) en Albert Bakker (1985 en ’86).

Dit seizoen eindelijk weer Noorder Rondritten? „Dan moeten er zo’n twaalfduizend schaatsers over het ijs heen”, rekent vader Gerard Bekkering na de eerste natuurijsklassieker in Eernewoude voor. „We moeten nog zeker twee weken winterweer hebben. Dan begint het ergens op de lijken.”