Erasmus MC tolereert blijkbaar kwakzalverij

Acupunctuur kan een stuitligging voorkomen, aldus een promovendus.

En de verloskundigen geloven het nog ook. De lof der zotheid viert hoogtij.

Tien miljoen euro is te besparen bij bevallingen door het opwarmen van de kleine teen. Aldus een persbericht van het Erasmus Medisch Centrum. Zijn ze daar het spoor bijster? Ja. Hier wordt aan een gerenommeerde universitaire instelling kwakzalverij van de hoogste orde bedreven.

Wat is er aan de hand? Soms lopen bevallingen niet zoals het zou moeten, omdat de baby in een stuitligging ligt: met het stuitje naar beneden, in plaats van met het hoofd. Dat komt bij zo’n 5 procent van de bevallingen in Nederland voor. Meestal wordt geprobeerd het kindje handmatig te draaien. Dat lukt niet altijd. Bij een stuitligging moet vaak een keizersnede worden toegepast. Als dat niet meer hoeft, kun je wel 10 miljoen euro besparen. De Chinezen hebben daar iets op gevonden: de Moxa-therapie. Dat is het gedurende een week of twee opwarmen van een acupunctuurpunt op de kleine teen van de moeder, met de rook van bijvoetskruid. Hiermee zou het merendeel van de ‘stuitbaby’s’ in de juiste houding te draaien zijn.

Je kunt op je klompen aanvoelen dat dit onzin is. Op het Erasmus MC denken ze daar anders over. Daar is fysiotherapeut Ineke van den Berg-de Lange onlangs gepromoveerd op een literatuuroverzicht over de Moxa-therapie en stuitligging. En ja hoor, zij concludeert dat het werkt: 54 procent minder keizersneden. De baby draait zich alsnog in de juiste stand. Volgens dr. R.J.P. Rijnders, gynaecoloog in het Jeroen Bosch Ziekenhuis, is men er in verloskundig Nederland enthousiast over: de Moxa-therapie is onderzocht en het werkt. Niet dus.

In het proefschrift wordt nergens aannemelijk gemaakt hoe dit draaiwonder zich voltrekt. Dat interesseert Van den Berg niet. Al die veertien stafleden van het Erasmus MC die haar hebben begeleid, bekommerden zich er evenmin over. Je moet niet alles willen begrijpen, zullen zij wel hebben geredeneerd. De acupuncturist harkte wat onderzoeken bij elkaar, waaronder een aantal Chinese, met als resultaat dat twee keer zoveel kinderen zich in de juiste houding draaien in vergelijking met kinderen bij wie geen Moxa-therapie werd toegepast. Dat die Chinese onderzoeken wel wat vreemd zijn, was haar niet opgevallen. Het enige degelijke onderzoek – waar helaas voor haar niets uitkwam – laat ze voor het gemak weg.

Van den Berg is wel voorzichtig. Je kunt de Moxa-therapie niet zomaar toepassen. Je moet altijd overleggen met de behandelend arts en een gediplomeerd acupuncturist. Als je de Moxa-therapie niet goed toepast, kan de baby met zijn achterwerk in het bekken van de moeder vast komen te zitten! Hoe een dergelijk proefschrift het heeft gehaald, is een raadsel. Dit is des te ernstiger omdat deze kwakzalverij ingang dreigt te vinden bij verloskundigen. Dat lijkt me, gezien al het rumoer binnen deze beroepsgroep, wel het laatste waar ze behoefte aan hebben.

Het Erasmus MC heeft een dubieuze traditie van het accepteren van ondermaatse proefschriften op alternatief-geneeskundig gebied. In 1990 promoveerden twee leerlingen van Maria Sickesz – Albers en Keizer – op de ‘orthomanuele geneeswijze’. In 1997 deed de natuurgeneeskundige arts Lugard hetzelfde, op een proefschrift over diëten tegen hoofdpijn en migraine. In 1995 begon met veel overheidssubsidie een onderzoek naar het effect van acupunctuur op de tennisarm. Dat leidde tot niets. Ook het Helen Dowling Instituut, met zijn psycho-oncologische kwakzalverij, is ooit begonnen in het Erasmus MC. Uit die hoek kwam het proefschrift van Schilder (1996), die beweerde dat spontane regressie van kanker samenhangt met psychologische factoren. Het doorlaten van het proefschrift van Van den Berg is dus het zoveelste voorbeeld van de lof der zotheid die in Rotterdam hoogtij viert. Ik ben bang dat de tekorten op de Rijksbegroting niet kunnen worden opgelost met de Moxa-therapie. Ik heb wel een andere suggestie. Misschien kan de regering geld besparen door het Erasmus MC eens duchtig te saneren.

Frits van Dam is secretaris van de Vereniging tegen de Kwakzalverij.