'Den Haag moet nu pressie op Nigeria opvoeren'

De problemen van oliemaatschappij Shell houden ook de politiek bezig. „Bij oliediefstal zijn mensen van de Nigeriaanse regering betrokken.”

Smoke rises from an illegal crude oil refinery site in an Ogoni community in Nigeria's Niger Delta July 7, 2010. REUTERS/Akintunde Akinleye (NIGERIA - Tags: CRIME LAW ENVIRONMENT ENERGY BUSINESS)
Smoke rises from an illegal crude oil refinery site in an Ogoni community in Nigeria's Niger Delta July 7, 2010. REUTERS/Akintunde Akinleye (NIGERIA - Tags: CRIME LAW ENVIRONMENT ENERGY BUSINESS) REUTERS

Vijf dagen reisde Sharon Gesthuizen, Tweede Kamerlid voor de SP, door het zuiden van Nigeria. Om met eigen ogen de grootschalige oliewinning te bekijken. En de gevolgen ervan. De milieuvervuiling. De gefrustreerde en straatarme lokale bevolking die niks terugziet van de oliedollars, en waarvoor de regering niks doet.

Net weer terug in Nederland zegt Gesthuizen via de telefoon dat ze geschrokken is.

Waarvan?

„Hoe het eraan toe gaat. Hoe de Nigeriaanse regering en de oliemaatschappijen elkaar steunen, ten koste van de lokale bevolking.

„Ik ben op het hoofdkantoor van Shell in Nigeria geweest. Ze lieten me cijfers zien. Eenderde van de olielekkages komt door corrosie en slecht onderhoud van pijpleidingen, zeggen ze. De rest is het gevolg van sabotage. Maar wat ze er niet bij zeggen, is dat het jatten van olie door de regering wordt goedgekeurd. Ik heb het met eigen ogen gezien. We voeren in een bootje, in de buurt van Port Harcourt. We werden op een gegeven moment aangehouden door een militair met een reusachtige mitrailleur. Hij vroeg wat we wilden. Tegelijkertijd zagen we op de achtergrond de bootjes vertrekken met vaten afgetapte olie. Overheidspersoneel stond erbij te kijken. Er zijn hoge officiëlen bij deze diefstal betrokken. Ik heb Shell hiermee geconfronteerd. Ze zeggen dat het een moeilijke situatie is. Dat ze voorzichtig moeten zijn omdat ze anders voor hun veiligheid moeten vrezen.”

Het beeld dat Gesthuizen schetst komt ook naar voren in documenten die klokkenluiderswebsite WikiLeaks eerder deze maand publiceerde. Daaruit blijkt dat hooggeplaatste Nigerianen betrokken zijn bij het illegaal aftappen en verkopen van olie. Ze verdienen er miljoenen aan. Genoemd worden onder meer de vrouw van de vorige, inmiddels overleden, president Umaru Yar’Adua, en de directeur van het Nigeriaanse staatsenergiebedrijf NNPC, waar Shell nauwe banden mee heeft.

Wat denkt u te kunnen doen tegen deze corruptie?

„Er moet meer transparantie komen. De internationale gemeenschap moet de Nigeriaanse regering onder druk zetten. De Nederlandse regering zegt dat ze niks kan doen omdat de Nigeriaanse overheid soeverein is. Maar we kunnen toch niet blijven wegkijken? De Nigeriaanse olie komt ook in Nederland terecht, bij de tankstations. Er moet meer pressie komen op de Nigeriaanse regering. Vanuit Nederland, vanuit Brussel. Ook de Fransen en de Italianen hebben oliebelangen in Nigeria. Europa moet bijvoorbeeld kritisch kijken naar visumaanvragen van politici en andere Nigerianen die hun mogelijk op criminele wijze verdiende geld hier willen komen spenderen. Op dat vlak kunnen we wel eens een voorbeeld nemen aan de VS die zulke mensen wel visa weigeren. Ik weet van Shell dat men open staat voor meer transparantie. Tegelijk zijn ze bang dat ze geen zaken meer kunnen doen in Nigeria als ze te open zijn.”

De WikiLeaks-documenten hebben ook blootgelegd dat Shell tot in alle niveaus van de Nigeriaanse overheid is geïnfiltreerd. Shell ontkent dit. Wat was uw indruk?

„Het reis was te kort om me daarin te verdiepen.”

Was het makkelijk om u in Nigeria te verplaatsen?

„Nee. Het is een wespennest waarin je je begeeft. Je wordt regelmatig aangehouden door zwaar bewapende militairen, die je pas doorlaten als je ze betaalt.”

Had u een begeleider?

„Ja, een lokale gids.”

Is u nog meer opgevallen?

„Hoe indrukwekkend het affakkelen van gas is. Ook dat heb ik nu van dichtbij gezien. Vlakbij een dorpje waar de kinderen in de onderbroek lopen, zie je honderd meter verderop drie enorme pijpen die vuur spuwen. Het is milieubelastend. Er wordt ook gezegd dat kinderen ademhalingsproblemen krijgen door de zware metalen die ze ervan inademen. Shell zegt dat het affakkelen in Nigeria inmiddels met 80 procent is teruggebracht. Ik heb hun gevraagd of ze dat met cijfers kunnen bewijzen.”