China beperkt weer export zeldzame grondstoffen

Een dagbouwmijn voor zeldzame metalen in Nancheng, provincie Jiangxi. Foto ReutersEen dagbouwmijn voor zeldzame metalen in Nancheng, provincie Jiangxi. Foto Reuters

China beperkt de export van zeldzame grondstoffen in 2011 waardoor de industrie wereldwijd in problemen dreigt te raken. Het gaat om grondstoffen met exotische namen als erbium, ytterbium of neodymium die cruciaal zijn voor elektronica, auto’s en andere industrieproducten. China heeft ruim 90 procent van de mondiale voorraad van deze producten.

Het eerste quotum voor 2011 is tien procent lager dan in 2010, zo maakte het Chinese ministerie van Handel gisteren bekend. Om te beginnen wordt in 2011 13.105 ton verdeeld onder 31 bedrijven. Dit jaar was dat nog 14.790 ton onder 22 bedrijven. De quota voor de rest van het jaar zijn nog niet vastgesteld. Eerder deze maand rapporteerden staatsmedia dat de overheid ook van plan is exportheffingen op sommige grondstoffen te verhogen.

De wereld maakt zich zorgen. Vorige week lieten de VS al weten dat ze overwegen China voor de Wereldhandelsorganisatie (WTO) te dagen wegens de exportquota. In de VS, Canada en Australië is men begonnen oude mijnen te heropenen - mijnen die ooit waren gesloten omdat winning niet meer rendabel was. Met stijgende prijzen door groeiende schaarste is de situatie de afgelopen jaren helemaal veranderd.

Europa speelt hierbij geen enkele rol van betekenis, schreef economieredacteur Piet Depuydt eerder dit jaar in NRC Handelsblad:

Op het oude continent zijn er geen belangrijke vindplaatsen van deze zeldzame grondstoffen. Voor aanvoer van de metalen is Europa dus volledig afhankelijk van de rest van de wereld. “Daarmee krijgt de Europese industrie het lastig”, zegt André Diederen van TNO. “We staan achteraan in de rij.” Als China de kraan verder dichtdraait, dan dreigt dit de EU met acute tekorten op te zadelen.

Vorige maand kwam het CBS met een studie die concludeerde dat “de Nederlandse economie niet erg afhankelijk blijkt van deze materialen.” Want we zijn vooral een diensteneconomie en het economische belang van industriële sectoren die niet zonder kobalt, indium of platina kunnen is vrij klein.

Maar dat is maar de helft van het verhaal, constateerde Depuydt, want dat “zegt niet alles over de strategische waarde van cruciale grondstoffen”. Alle techniek die wij in onze kenniseconomie gebruiken, bevat deze grondstoffen en er zijn ook genoeg Nederlandse bedrijven die in de productie een rol spelen:

“Materiaalschaarste drukt ons met de neus op de feiten”, zegt manager Derk Bol van het Materials innovation institute (M2i) in Delft, een onderzoekscentrum dat door overheid en bedrijfsleven wordt gefinancierd en waarin concerns als Philips, ASML, Corus, NXP en Stork deelnemen. Bol: “De bewustwording over dit probleem groeit.”

China heeft altijd ontkend bijbedoelingen te hebben bij het vaststellen van de quota. “China gebruikt zeldzame grondstoffen niet als onderhandelingswapen”, zei Wen Jiabao, een Chinese topfunctionaris tijdens een Chinees-Europese zakenconferentie in Brussels in Oktober.