2010: Jaar van het smoelenboek

Succes en karaktermoord voor webkoningen Mark ‘Facebook’ Zuckerberg en Julian ‘WikiLeaks’ Assange. De geboorte van The Voice, Kinect, PowNed en WNL. En iedereen twitterde erop los.

Gamen met Kinect

In november wordt de meest revolutionaire gametechnologie sinds de Wii geïntroduceerd: de Kinect, gemaakt door Microsoft. De Kinect is een camera die je aansluit op een Xbox-spelcomputer. Voor het eerst is het mogelijk om zonder kastje met knoppen karakters op een beeldscherm te besturen. De bewegingen die een speler in de huiskamer maakt worden door een camera geregistreerd en vertaald naar het spel. Gamers reageren lauw, de spellen zijn nog vrij simpel (zoals wilde babydieren aaien, zie boven), maar binnen een maand heeft Microsoft al 2,5 miljoen Kinects verkocht. Inmiddels is het apparaat al gekraakt, is de eerste Kinect-sexgame verschenen en buigen wetenschappers zich over hoe ze de nieuwe technologie op universiteiten het beste kunnen inzetten. Volgend jaar meer: de gamedivisie van Microsoft zal in 2011 vooral nieuwe Kinect-spellen uitgeven.

Tijdschriften willen glimmen

De tijdschriftmarkt glanst en glimt meer dan ooit. Oorspronkelijk was een glossy een tijdschrift op mooi papier, zonder nietje maar met gelijmde kaft, waarin het leven elke dag een feest is. Tegenwoordig zijn er celebrity glossy’s, modeglossy’s, lifestyle glossy’s en spirituele glossy’s. Glossy’s voor twintigers en voor vijftigers. Het zijn relatief nieuwe bladen in dit segment als Linda en Happinez die in oplagen groeien. Ook de klassieke massabladen als Libelle en Margriet, die gaan over het vrouwenleven van alledag, hebben een glanzende kaft en mooi papier gekregen. Door meer luxe te ademen hopen ze de oplagedaling te keren.

Telegraaf koopt website Hyves

40 miljoen euro, zegt een analist. Tussen 50 en 80 miljoen euro komt meer in de buurt, zegt de grootste aandeelhouder. Hoeveel De Telegraaf Media Groep (TMG) in november heeft betaald voor Hyves blijft geheim. Feit is dat TMG, eigenaar van dagblad De Telegraaf, regionale kranten, Sky Radio en weblog GeenStijl, nu ook het grootste sociale netwerk van Nederland heeft overgenomen.

De website heeft een enorm bereik: bijna negen miljoen leden die ruim 2 miljoen ‘krabbels’ per dag schrijven en anderhalf miljoen foto’s per dag plaatsen. Wat moet TMG met Hyves? De uitgever wil een groter aandeel van het bedrijfsresultaat online realiseren, aldus directeur Patrick Morley.

Concurrenten vragen zich echter af of je per se een sociaal netwerk moet overnemen om ermee samen te werken. Zo is RTL 4 volop actief in sociale media, waaronder Hyves, Twitter en Facebook. Maar RTL nam Hyves niet over. Ook Wegener en eerder PCM Uitgevers zagen af van een overname van de site.

Kranten over op tabloidformaat

Het tabloid- of compactformaat – 420 bij 297 mm – is het afgelopen jaar nog meer de standaard geworden in de Nederlandse dagbladwereld. De Volkskrant ging in maart over op een kleiner formaat, het Dagblad van het Noorden volgde in april en het Financieele Dagblad verschijnt op zaterdag op een (enigszins afwijkend) klein formaat. Het Nederlands Dagblad deed in oktober iets wat de kwaliteitskranten jaloers maakte: de christelijke krant koos voor Berlinerformaat. Dat is iets groter dan tabloid en iets kleiner dan broadsheet en wordt wat chiquer gevonden dan tabloid. Eén drukkerij in Nederland, in Gennep, kan het formaat drukken. De Volkskrant laat zijn zaterdagse bijlagen ook op Berliner drukken, bij de Persgroep in Vlaanderen. De Telegraaf en NRC Handelsblad zijn de enige landelijke dagbladen die nog op het grote broadsheetformaat verschijnen. NRC Handelsblad overweegt sterk om volgend voorjaar ook over te stappen op tabloid.

Scheiding PCM, NRC verkocht

PCM Uitgevers werd ooit gekscherend het ministerie van Dagbladen genoemd. Het concern gaf vier kwaliteitskranten (NRC Handelsblad, de Volkskrant, Trouw en Het Parool) en het op één na grootste populaire dagblad van het land (het Algemeen Dagblad) uit, alsmede diverse andere publicaties. De onttakeling die vorig jaar begon met de overname door de Persgroep kreeg begin 2010 verder vorm. NRC Media ging definitief naar investeringsmaatschappij Egeria en de aandeelhouders van tv-zender Het Gesprek (dat later dit jaar failliet ging) en in mei velde de ondernemingskamer in Amsterdam het definitieve oordeel over de periode-Apax. Het PCM-bestuur had zich onder de Britse investeerder schuldig gemaakt aan wanbeleid. Het vonnis had geen gevolgen voor de carrière van een van de bestuurders die werd genoemd in het rapport van de ondernemingskamer. Ex-PCM-bestuurder Ben Knapen werd voor CDA staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking.

WikiLeaks lekt diplomatenpost

In minder dan een jaar is klokkenluiderssite WikiLeaks van een obscure website verworden tot een bijna dagelijkse bron van nieuws. Met name twee mannen zijn daarvoor verantwoordelijk. De Australiër Julian Assange, die een nieuwe strategie uitvoerde waarbij de site zowel activistischer als journalistieker werd. Hij begon samen te werken met ‘oude media’ als The Guardian en The New York Times. Maar vooral Bradley Manning, de Amerikaanse militair die deze maand zijn 23ste verjaardag vierde in de cel. Hij stuurde deze lente videobeelden van een Amerikaanse helikopteraanval in Irak naar WikiLeaks, en vermoedelijk ook de geheime documenten over Afghanistan en Irak, en de ambtsberichten. Van die diplomatieke post is er nog genoeg om volgend jaar WikiLeaks in de krantenkoppen te krijgen. Vandaag waren nog slechts 1.897 van de 251.287 documenten openbaar gemaakt.

Nieuws flitstvia Twitter

Op 1 september gijzelde een gewapende man werknemers in het hoofdkantoor van Discovery Channel. Het eerste medium waar dit nieuws werd gemeld? Microblogsite Twitter. Via de maximaal 140 tekens lange berichtjes werd al eerder breaking news gemeld, zoals van een neergestort vliegtuig in de rivier de Hudson. Dit jaar brak Twitter definitief door als nieuwsbron voor journalisten. Uit een enquête onder 215 Nederlandse journalisten en bloggers bleek meer dan de helft Twitter te gebruiken. Van hen gebruikte 88 procent Twitter als nieuwsbron. Overigens blijft betrouwbaarheid een probleem. Deze maand nog herhaalden talloze twitteraars het – valse – bericht dat acteur Morgan Freeman was overleden.

Crossmediaal succes Voice

Alweer een talentenjacht, toch zo succesrijk. Na eindeloze reeksen Idols, Popstars, X-factor en Holland’s got Talent introduceerde John de Mol The Voice of Holland. ‘The Voice’, waarin het om muzikaal talent en emotie draait, is de kijkcijferhit van RTL 4. In het multimediale project wordt elke mogelijkheid ten volle benut. Je kunt kandidaten volgen in live-shows, in een realityserie en op de website in videojournaals of op weblogs. Meer dan bij andere shows worden sociale media ingezet als Facebook, Twitter en Hyves. Zeven liedjes uit de serie kwamen in de Top-100. If You Don’t Know Me By Now van Ben ‘Tattoo’ Saunders kwam binnen op nummer één. Deze week geven de deelnemers drie concerten in de HMH in Amsterdam. Ook verschijnt op 6 januari een glossy. De Mol verkocht het format aan de Amerikaanse tv-zender NBC.

Tv naar rechts: PowNed, WNL

Publieke omroepen moeten van Den Haag samengaan én zich profileren. Dit seizoen gingen de actualiteitenprogramma’s op de schop omdat het merendeel van de rubrieken weer kleur moet bekennen. Er moest een scheutje rechts bij, dus kregen we twee nieuwe omroepen: WNL en PowNed, beide afkomstig uit het Telegraafconcern. Na nog geen half jaar vertrok hoofdredacteur Michiel Bicker Caarten bij WNL. De formules van de programma’s Ochtendspits en Uitgesproken WNL worden in het nieuwe jaar scherper: de toon moet conservatief-liberaal. Opvallendste nieuwkomer is het ontregelende, zwart-humoristische PowNed, dat in PowNews het nieuws als eerste en op het scherp van de snede brengt, op de beste momenten.

Facebook: het nieuwe Rome

Gelijk Aeneas Rome stichtte, zo stichtte Mark Zuckerberg de website Facebook. Zegt hij zelf. De stichter van de nieuwe eeuwige stad, met een half miljard bewoners, werd door Time uitgeroepen tot Persoon van het Jaar: „Hij is iemand die zowel een product als de architect is van de veranderingen die het medium internet teweegbrengt.” Facebook kondigde een nieuw berichtensysteem aan, om te concurreren met webmaildiensten als Hotmail, Yahoo en Gmail. Over Zuckerberg en de geboorte van Facebook verscheen de film The Social Network, waarin hij wordt geportretteerd als hard en horkerig. Hij schrok hier zo van dat hij een charmeoffensief begon: in de tv-show van Oprah Winfrey doneerde hij 100 miljoen dollar aan een goed doel. Ook toonde hij hoe eenvoudig hij woonde. De 26-jarige bezit volgens Forbes 6,9 miljard dollar (5,2 miljard euro).

Met medewerking van Jan Benjamin, Stijn Bronzwaer, Mirjam Keunen, Wilfred Takken en Peter Teffer.