Wees alert, ouders, en durf meer

De verontwaardiging over alle misbruikzaken is momenteel groot.

Toch waarschuwt Martine Delfos dat seksueel misbruik nog vaak wordt vergoelijkt.

Pensionaat Eikenburg in Eindhoven waar jarenland kinderen zijn misbruikt. Volgens psycholoog Martine Delfos is seksueel misbruik al 35 jaar een onderwerp. Foto Vincent van den Hoogen Nederland, Eindhoven, 04-03-2010; Foto's van complex Eikenburg, Broeders van Liefde. Ook hier vandaan komen nu berichten over seksueel misbruik . Foto Vincent van den Hoogen
Pensionaat Eikenburg in Eindhoven waar jarenland kinderen zijn misbruikt. Volgens psycholoog Martine Delfos is seksueel misbruik al 35 jaar een onderwerp. Foto Vincent van den Hoogen Nederland, Eindhoven, 04-03-2010; Foto's van complex Eikenburg, Broeders van Liefde. Ook hier vandaan komen nu berichten over seksueel misbruik . Foto Vincent van den Hoogen

We doen er niet lacherig over, we bagatelliseren het niet, vegen het niet onder het tapijt. We nemen seksueel misbruik zeer serieus. Dat is het positieve bij alle ellende, zegt psycholoog Martine Delfos (63). Ze doelt op het bekend worden van de omvangrijke zedenzaak in drie Amsterdamse crèches. Maar ook op de stroom onthullingen van misbruik binnen de Katholieke Kerk, waar maar geen eind aan lijkt te komen.

Seksueel misbruik is voor Delfos als onderzoeker en publicist al 35 jaar een belangrijk onderwerp. Als therapeut behandelt ze zowel daders als slachtoffers, vaak kinderen. „Ik hoop dat we er eerlijk over blijven praten. Ik heb er een hard hoofd in.”

Bagatelliseren we dan?

„Seksueel misbruik is verschrikkelijk, daar is iedereen het over eens. Maar we moeten alerter worden, goed op signalen letten van slachtoffers maar ook van daders. Luisteren naar kinderen als ze iets zeggen dat niet pluis lijkt. En het vooral niet vergoelijken.”

Vergoelijken?

„Dat verkrachting niet kan is helder. Maar het meeste seksueel misbruik bestaat uit aaien. Het is prima als een leidster een kind over de bol aait, maar zodra het seksueel getint is, is het ontoelaatbaar. Je hoort dan wel: ‘Ach is dat zo erg, ze merken het nauwelijks’.”

Hoe erg is het?

„Mensen, ook kinderen, hebben een radar voor seks en moord. Kinderen weten niet wat seks is, maar ze voelen haarfijn aan dat een arm om je heen de ene keer prettig is en de andere keer een naar gevoel geeft. Het is maar net wie het doet en waarom. Stel je voor dat jij de opdracht krijgt naar buiten te gaan en de eerste beste persoon die je tegenkomt te tongzoenen. Wat denk je? Getver? Precies. Waarom? Als je er niet de juiste hormonen bij hebt, is seks ronduit smerig.”

Moeten ouders alerter reageren?

„Zeker. En meer durven. We leven in een tijd dat veel moet kunnen. Ik was betrokken bij een zaak rond een leraar op een basisschool die alles dat hij vertelde seksualiseerde. Sommen met breuken, legde hij bijvoorbeeld uit, zijn net als mensen. Onder de streep mag je er niet aankomen, boven de streep wel. Hij ging trouwens nog veel verder, het ging ook expliciet over seks in de klas. Een van de ouders klaagde. Maar andere ouders verdedigden de man hartstochtelijk. Wat een gezeur, vonden ze. Preuts zijn mag niet.”

Volgens Martine Delfos heeft dat te maken met de tweede seksuele revolutie in de jaren zestig (de eerste revolutie was het negentiende-eeuwse idee dat je kon trouwen uit liefde). Seksualiteit werd losgekoppeld van het huwelijk. Het gaf vrijheid maar er waren toen ook uitwassen, zoals de verheerlijking van pedoseks.

Dat alles moet kunnen, zijn we daar niet van teruggekomen?

„Ja, van pedoseks wel. Maar we zijn ook verder gegaan. Zelfs kleuters zien nu onbedoeld porno. Het is beschikbaar, op internet, op de televisie, op billboards. De gerichtheid op het lichaam. Het is de seksualisering van de maatschappij. Kinderen komen in aanraking met seks als ze er nog niet aan toe zijn. Je kunt pas zien dat iets porno is als je weet wat seks is.”

Maar vroeger wist je niets over seks, dat leidde toch ook tot problemen?.

„Zeker. Vroeger was het op een andere manier slecht. Toen ik kind was moest je je stinkende best doen om aan die zogenoemde ‘vieze boekjes’ te komen. Als je ze eindelijk had, bekeek je ze van kaft tot kaft. Het was niet goed dat het zo lang duurde voordat je het vond. Maar als je ermee te maken kreeg, was je er wel aan toe. Dat zijn we een beetje kwijt.”

Wat is de consequentie van de geseksualiseerde maatschappij?

„Kinderen worden met beelden geconfronteerd waar ze niet aan toe zijn en die ze niet kunnen plaatsen. Het zijn geen mini-volwassenen met mini-hormonen. De hormoonontwikkeling in hun lichaam wordt er wel mee aangezet. Zo verhoogt eenmalig seksueel misbruik de kans op vervroeging van de puberteit.”

Zo groeien kinderen op die niet weten wat wel kan en wat niet?

„Ze weten het wel, anders zouden de kinderen in de crèches in Amsterdam niets tegen hun ouders gezegd hebben. Maar ze zijn bang, kunnen niet tegen de misbruiker op. ‘Nee’ zeggen is moeilijk. Ik leer ze dat als het niet goed voelt, het niet goed is. Ze hebben dan het recht zich om te draaien, zonder enige uitleg.”

Is zulk grootschalig misbruik als in Amsterdam te voorkomen?

„Er zijn altijd mensen die seks willen van kinderen. Dat moeten we onder ogen zien en er naar handelen. Bij die Amsterdamse zaak zijn tientallen kinderen betrokken. Dat speelt jaren. Er is een klacht geweest van een moeder in 2008. Was zij de enige die iets aan haar kind merkte? Hebben anderen misschien ook iets gemerkt maar hadden ze geen argumenten? Konden ze geen woorden geven aan hun gevoel? Misbruik is moeilijk om te zien, ook omdat je het niet kan geloven, en niet wilt geloven. Het is afgrijselijk voor ouders. Het is niet hun schuld, maar ze voelen zich schuldig. Schuldgevoel is een reactie op trauma, je zoekt de reden bij jezelf zodat je het de volgend keer kan voorkomen.”

Moeten we niet veel eerder het misbruik zelf aanpakken?

„Dan moeten we eerst verschil maken tussen seksueel misbruik en pedoseksualiteit. Pedoseksualiteit zit in de aanleg, het is obsessief gedrag. Bij misbruik hoeft dat niet. Volwassenen kunnen ook kinderen misbruiken omdat ze zelf misbruikt zijn. Misbruikers kunnen mannen en soms vrouwen zijn. Maar pedoseksuelen zijn altijd mannen. Robert M., die de kinderen in Amsterdam misbruikte, is naar alle waarschijnlijkheid een pedoseksueel. Het gaat om veel, zeer jonge kinderen en om kinderporno. Dat zijn aanwijzingen daarvoor. Robert M. praat en praat. Hij wil zijn hart luchten. Bij misbruik kan de politie nauwelijks iets zonder verklaringen van de betrokkene.”

Hij kan er niets aan doen?

„Je zal mij niet horen zeggen: die man kan er ook niets aan doen. Iedereen heeft een reden voor zijn gedrag. Maar dat maakt het niet aanvaardbaar. Als ik een misbruiker behandel, gaan we naast elkaar staan. Samen veroordelen we het gedrag: Dit kan echt niet. Pas dan kun je praten.”