Ook placebo-effect als bekend is dat pil nep is

De gunstige werking van een nepmedicijn kan ook optreden als bij een patiënt bekend is dat de pil nep is. Tot dusver werd het placebo-effect geacht alleen op te treden als de gebruiker in de veronderstelling verkeert dat hij een werkend medicijn gebruikt.

Maar uit onderzoek, waarover online wetenschappelijk magazine PLoS One gisteren publiceerde, blijkt dat patiënten met het prikkelbare darmsyndroom zich ook beter voelden na inname van suikerpillen waarvan ze wisten dat deze geen werkzame stof bevatten. Zij werden vergeleken met mensen die niet behandeld werden.

Kanttekeningen
Medisch redacteur van NRC Wim Köhler wijst er wel op dat nu nog onderzocht moet worden hoe mensen die wél weten dat ze een neppil toegediend krijgen reageren in vergelijking met mensen die níet weten dat ze een neppil krijgen. Köhler brengt bovendien in dat hoewel de onderzoekers vertelden dat hun proefpersonen een neppil kregen, zij die pil wel hebben “gemystificeerd”.

“Ze vertelden alle deelnemers bij het begin van het experiment dat in goed onderzoek is aangetoond dat placebopillen een duidelijk zelfhelingsproces in lichaam en geest veroorzaken.”

Placebo-behandeling
Maar de idee dat placebo’s alleen werken zolang patiënten denken dat ze een écht medicijn slikken, is wel ontkracht. Köhler:

“Dat is interessant, omdat artsen in Nederland tegenwoordig wettelijk verplicht zijn om te zeggen welke behandeling ze geven. Zij mogen niet verzwijgen dat ze een placebo voorschrijven. Maar dat hoeft dus niet te betekenen dat placebo-pillen geen enkel effect meer hebben.”

Prikkelbare darmsyndroom
Het onderzoek is gedaan bij mensen met het prikkelbare darmsyndroom. Dat is een kwaal zonder bekende oorzaak, met buikkrampen en diarree, afgewisseld met verstopping. Bijna tweederde van de patiënten knapte op als ze tweemaal daags een pilletje uit een pot namen waarop ‘placebo’ stond. Ze werden vergeleken met mensen die helemaal geen behandeling kregen. Daarvan knapte een derde op.

Dat de placebopil net zo goed werkt als de reguliere medicijnen tegen het prikkelbaar darmsyndroom, hoeft volgens Köhler niet te verbazen.

“In onderzoek is aangetoond dat deze reguliere medcijnen nauwelijks effectief zijn, en dus zelf ook al een soort placebo zijn. Pepermuntolie werkt nog het best tegen het prikkelbare darmsyndroom, bleek in 2008 uit een beoordeling van al het beschikbare onderzoek.”