Dun gesneden filmhuis op een gebedje van moskee

Scène uit 'A Taste of Titus Andronicus' van La Fura dels Baus
Scène uit 'A Taste of Titus Andronicus' van La Fura dels Baus

Schrijver Remco Campert muntte het woord: Eetlezen. Ofwel lezen tijdens het eten. Een variant erop is „eettheater” of „eettoneel”. Het is een trend om voorafgaand of tijdens een toneelvoorstelling te eten. Bij de voorstelling Eet Smakelijk! van Ilay den Boer zitten de toeschouwers aan tafel. Dat klopt met de voorstelling waarin Den Boers Joodse grootmoeder zorgt voor een maaltijd. Het publiek verandert van passieve kijker in actieve deelnemer. Aanvankelijk lijkt de gezamenlijke maaltijd een ontspannen aangelegenheid totdat Den Boer het koosjere eetritueel Bar Mitswa als uitgangspunt neemt om het publiek te confronteren met vragen over identiteit en het conflict tussen Israël en Palestina.

Het Drentse theatergezelschap PeerGroup maakt van eten zelfs een levensvoorwaarde, zoals blijkt uit hun voorstelling De Ronde Tafel, die deze zomer in première ging met milieudeskundige Henry Alles en kookkunstenares Elles Kiers in de hoofdrollen. Op een weiland staat een robuuste, ronde tafel. In het midden wordt gekookt. Het gezelschap beoefent „eetkunst”. Tijdens de maaltijd vertolkten zowel koks als acteurs rollen waarin eten, de herkomst van ons voedsel en de culinaire historie een geheel vormden.

Het Spaanse toneelgezelschap La Fura dels Baus bracht onlangs een bloederige versie van Shakespeares gruweldrama Titus Andronicus, getiteld A Taste of Titus Andronicus, waarin toeschouwers echt ‘mensenvlees’ konden nuttigen. Koks en serveerders van het Spaanse tweesterrenrestaurant Mugaritz uit San Sebastián waren live op de speelvloer aanwezig. In de WinterParade overheerst een 120 meter lange tafel de speelruimte. Toeschouwers dineren eraan; acteurs en dansers gebruiken de tafel als podium en catwalk. Ook in Palazzo Spectaculinair! met kok Herman den Blijker vallen theatrale acts samen met koken, uitserveren en dineren. Theater behoort, volgens de traditie, hart en hoofd te raken; nu lijkt alles om de smaakpapillen te draaien en minder om hart en hoofd.

In veel gevallen is een theaterdiner een lokkertje om toeschouwers kennis te laten maken met ouderwetse gerechten als hangop, zelfgestookte vlierbessenjenever of ingrediënten uit de streek. De PeerGroup toont gelukkig een diepere interesse en betrekt het landschap, het milieu en de boeren in de voorstelling. Het gezelschap werkt aan nieuwe projecten als Beest en Slacht over het lot van een varken en de afstand tussen mens en dier.

Toch is veel eettheater vrijblijvend en wint onbekommerd samenzijn aan tafel het van werkelijk drama. Het is een afleidingsmanoeuvre waarin het eetgedeelte het dramatische aspect overneemt. De film Our Daily Bread over de voedselindustrie toonde schokkende beelden die mensen aan het denken zette, dat is wat anders dan verpozend theater maken met verfijnd eten. In de voorstelling Het Vindingrijk door PeerJong, de jonge tak van PeerGroup, komt ook een menu aan bod. Een van de gerechten klinkt als drama: „Een dun gesneden filmhuis op een ochtendgebedje van moskee.” De voorstelling speelt zich af in een leegstaand schoolgebouw in Winschoten. De keuze die de gemeente moet maken is die tussen een filmhuis of een moskee. Afgezien van de smaak is dit op voorhand al mijn favoriete maaltijd.