De stilte verslagen als Britse kersthit

De stilte heeft verloren. Het is niet gelukt om de compositie 4’33’’ van John Cage op nummer 1 te krijgen in de Engelse hitlijst, als de officiële kersthit van 2010. Die positie is gisteren ingenomen door When We Collide van Matt Cardle, de winnaar van het tv-programma The X-Factor. 4’33’’ oftewel Cage Against The Machine eindigde op de 21ste plaats. Cardles nummer werd 439.000 keer verkocht, 4’33’’ 16.000 keer. Op Facebook had de actie veel meer fans: de pagina ‘John Cage 4’33’’ for Christmas Number One 2010’ werd door meer dan 90.000 mensen leuk gevonden. Maar zij kochten lang niet allemaal de single. Misschien vonden veel potentiële kopers 99 pence toch te veel voor niets. Het nummer van de Amerikaanse avantgarde componist John Cage uit 1952 bestaat 4 minuten en 33 seconden lang uit niets. Geen instrument speelt, geen zang klinkt. Juist de geluiden die anders zoveel mogelijk worden onderdrukt, treden nu op de voorgrond. Een kuch, een vogel, een voorbijrijdende auto. Stilte bestaat eigenlijk niet, zegt het stuk. Wie zijn oren sluit, hoort nog altijd zijn eigen hartslag.

In Groot-Brittannië is de vraag wie met Kerstmis op nummer 1 staat een vraag die de gemoederen bezighoudt. Vaak is al geprobeerd rare muziek op 1 te krijgen. De laatste jaren is de strijd een protest geworden tegen de smaaktirannie van de Britse muziekproducent Simon Cowell, vooral bekend als jurylid van The X-Factor. Volgens een geheel aan 4’33’’ gewijd boek van Kyle Gann, dat eerder dit jaar uitkwam, zag Cage de compositie zelf als een protest tegen de muzak die Amerika begon te overspoelen. Bekendere inspiratiebronnen van Cage zijn het zenboeddhisme en de White Paintings van Robert Rauschenberg.

Vorig jaar lukte het wel om de X-Factor kandidaat te verslaan: toen eindigde een oud nummer van de punkband Rage Against the Machine, Killing in The Name, op de eerste plaats.

Een ander protestnummer tegen de X-factorwinnaar eindigde dit jaar veel hoger, al kreeg die actie minder publiciteit dan Cage Against the Machine. Het gaat om Surfin’ Bird van The Trashmen, een liedje uit 1963, dat op de derde plaats eindigde.

Heeft de stilte nu echt verloren? Voor een avantgarde nummer als 4’33’’ is een plaats in de hitparade misschien sowieso al winst, ook al staat het niet op nummer 1, maar op nummer 21. Music for the few wordt in ieder geval een beetje music for the millions. Zonder de Facebook-actie was dat nooit gebeurd. Kunstenaar Dave Hilliard en de andere mensen achter Cage Against The Machine geven de strijd niet op. 4’33’’ moet nu de kersthit worden van 2011.

Bianca Stigter