Samen lijden in de sneeuw

De sneeuwval die het land gisteren platlegde, gaf veel ergernis, maar ook saamhorigheid. En het hád nog erger gekund, zeggen de spoorwegen.

Nederland, Utrecht, 17-10-2010. Foto: Rob Huibers. Het is weer eens zo ver: een fatale combinatie van sneeuwval storing op Utrecht Centraal heeft het treinverkeer ontregeld en nu valt ook de informatievoorziening door NS stil. Niemand weet nog waneer en waar er treinen rijden. De hal is vol met gestrande reizigers. Reizigers kijken met een mengeling van verbazing, weerzin en ongeloof naar het verhaal van een NS-medewerker in de hal van Utrecht Centraal.
Nederland, Utrecht, 17-10-2010. Foto: Rob Huibers. Het is weer eens zo ver: een fatale combinatie van sneeuwval storing op Utrecht Centraal heeft het treinverkeer ontregeld en nu valt ook de informatievoorziening door NS stil. Niemand weet nog waneer en waar er treinen rijden. De hal is vol met gestrande reizigers. Reizigers kijken met een mengeling van verbazing, weerzin en ongeloof naar het verhaal van een NS-medewerker in de hal van Utrecht Centraal.

Het zóu een complot kunnen zijn: als de algehele sfeer in Nederland te kil wordt, gaat het treinverkeer plat. Opeens kletsen we weer met de onbekende naast ons. We delen elkaars zorgen over gemiste afspraken en koude tenen, vervloeken de gezamenlijke vijand en wensen elkaar sterkte, succes, geluk. Kapotte wissels voor cohesie, stroomstoring voor saamhorigheid.

Bij die heilzame effecten was het gisteren toch vooral een dag van ergernis. De buien die vanuit het westen bleven binnendrijven legden een centimeters dikke laag sneeuw over de Randstad. De ‘waarschuwing voor extreem weer’ was met het oog op massale ontwrichting ‘opgeschaald’ naar een ‘weeralarm’, waarna het vervoer – openbaar en particulier – inderdaad in etappes tot stilstand kwam. Ook als de hoeveelheid sneeuw op zichzelf niet extreem is, dan blijkt de instabiliteit van het verkeerssysteem op zo’n dag in elk geval wel extreem. Het is als een bal die op een heuvel ligt: er is maar een klein tikje voor nodig.

Zo stonden de perrons vol met knarsetandende reizigers. Dertig procent van alle treinen viel uit, waarvan het overgrote deel in de Randstad. Amsterdam Centraal stroomde tegen de avondspits zo vol dat de NS mensen afraadde erheen te komen.

En op last van de politie bleven op Utrecht Centraal de blauwe borden leeg, zodat de enorme massa niet struikelend van perron naar perron kon hollen om die ene trein te halen. Utrecht had die ochtend al een stroomstoring achter de rug, waardoor urenlang geen enkele trein reed en in de middag viel ook nog de website ns.nl uit.

De auto was nauwelijks een alternatief. Tijdens de avondspits stond er 750 kilometer file, met auto’s dwars op de weg door ijs, en bijna duizend meldingen van aanrijdingen. Om 22.30 uur stond er nog bijna honderd kilometer.

Schiphol klapte 1.500 veldbedden uit, omdat in heel Europa – waar veel landen met sneeuwoverlast kampen – veel vluchten waren afgelast. Om te voorkomen dat het té gezellig werd, legde de marechaussee Schiphol droog.

Minister Schultz van Haegen (Infrastructuur, VVD) vond het nog wel gaan op de weg en het spoor. „Tegen extremiteiten als deze kun je je moeilijk wapenen”, zei ze. De treinen zijn in ieder geval blijven rijden, zeggen NS- en ProRail-woordvoerders. „Het treinverkeer heeft het vandaag eigenlijk heel goed gedaan.” Lees: het had nog erger gekund.

De bedrijven schroefden eerder op dag al de dienstregeling terug toen bleek dat er veel sneeuw zou vallen. Daardoor was het minder druk op het spoor en liep het treinverkeer niet compleet vast. De „afgeschaalde” regeling is niet de nieuwe, in oktober geteste nooddienstregeling met pendelende stoptreinen. ProRail: „Die moet je de dag ervoor inzetten, en we wisten nog niet dat het zo veel zou sneeuwen.”

Dat reizigers in de spits toch niet het gevoel hadden dat het wel meeviel, lag aan de spits zelf, redeneert de NS. In minder treinen passen namelijk minder mensen. Dus wordt het drukker op de stations. „En hoe drukker het wordt, hoe langer het duurt voordat mensen zijn ingestapt. Dan kan de trein niet op tijd vertrekken.”

Maar eenmaal in de trein was de saamhorigheid groot. Zelden hoor je van zoveel mensen wat ze doen en waarnaar ze op weg zijn.

Voor vandaag wordt meer sneeuw en kou voorspeld, inclusief ijzel op bovenleidingen, met kans op breuken en kapotte wissels. Daarom is er ook vandaag een afgeslankte dienstregeling.

Maar, twittert iemand monter: „De NS verwacht dat iedereen nog voor de Kerst thuis is.”