Keerzijde van zwakke euro

Zodra de schuldencrisis het afgelopen jaar oplaaide, werd de euro goedkoper. Dat bevorderde het economisch herstel. Valuta- strategen verwachten voor 2011 „veel volatiliteit”.

Euforisch zijn ze in Duitsland. Sinds de hereniging zijn Duitse zakenlieden nog nooit zo positief geweest over de perspectieven voor het komende half jaar als deze maand. Dat bleek uit de resultaten van het maandelijkse bedrijfsonderzoek dat het Institut für Wirtschaftsforschung (Ifo) bekendmaakte. Duitse consumenten beginnen stilletjes aan meer te besteden en dat wekt vertrouwen.

Toch blijft de uitvoer bijzonder belangrijk voor het snelle Duitse herstel. Binnenlandse bestedingen werd pas gestimuleerd toen consumenten meer vertrouwen kregen in de economie. De economie die aantrok door de toename in buitenlandse handel. Ook nu verwachten managers het komende jaar meer mensen aan te nemen aangezien ze denken meer goederen in het buitenland af te zetten.

Het succes van de Duitse en Nederlandse export dit jaar werd gedreven door een toegenomen vraag uit de VS en Azië, waar het herstel sneller verloopt. Maar goederen uit Europa genoten ook een voordeel: door de gunstige wisselkoers waren ze scherper geprijsd voor kopers met dollars dan voorgaande jaren.

Op 12 januari was een euro 1,47 dollar waard, de hoogste stand van het jaar. In de maanden daarna daalde de waarde van de Europese munt tot 1,19 dollar in juni. Na de tumultueuze redding van Griekenland in mei keerde de rust even terug op de financiële markten. De koers van de euro steeg langzaam weer tot 1,42 in november. Niet verrassend meldde het Duitse bureau voor de statistiek dat de export in oktober was gedaald. Kort daarna laaide de eurocrisis weer in alle hevigheid op. Ierland moest een beroep doen op het stabiliteitsfonds en Portugal, Spanje en Italië liggen onder vuur. De euro daalde weer in waarde naar 1,32 dollar.

Er is een duidelijk negatief verband tussen de rentes van staatsobligaties van de Europese probleemlanden en de koers van de euro, zegt Chris Turner, hoofd valutastrategie van ING. Hoe hoger de rentes oplopen, hoe lager de euro. Als gevolg van de crisis in de eurozone is het valutastrategen bijzonder moeilijk voorspellingen te doen over de wisselkoers van de euro ten opzichte van de dollar het komende jaar. Volgens Turner is een wisselkoers van 1,30 dollar per euro een eerlijke waarde. ING verwacht dat de euro in 2011 maximaal tussen de 1,05 en 1,55 dollar waard zal zijn. „Dat laat zien dat de markten behoorlijke volatiliteit verwachten die twee kanten op kan gaat”, zegt Turner.

Zakenbank Goldman Sachs denkt ook dat de euro volgend jaar wel eens sterker kan worden ten opzichte van de dollar. Dit zou vooral kunnen gebeuren als Europese regeringsleiders er in slagen de eurocrisis te bezweren. Mocht de Federal Reserve, het stelsel van centrale banken in de VS, besluiten nog meer geld in de economie te pompen dan kan de dollar zwakker worden. De waarde van de dollar verwatert dan aangezien er meer in omloop zijn. Valutastrateeg Turner van ING voegt er nog een scenario aan toe: een handelsoorlog die de VS treft.

Het Amerikaanse congres meent dat de Chinese yuan te goedkoop is en eist dat de munt sterker wordt ten opzichte van de dollar. China ziet ook in dat de poot totaal stijf houden alleen maar nadelige gevolgen heeft: de VS zijn een belangrijke bestemming voor in China gemaakte producten – van banden tot iPads. Sinds het onderwerp in juni op de agenda van de G20 kwam, het beraad van de de 20 grootste economische mogendheden, heeft China de yuan 2 procent sterker laten worden tegen de dollar. Het Amerikaanse ministerie van Financiën eist dat China de munt per maand 1 procent laat appreciëren.

Een Amerikaanse wet maakt het mogelijk voor de VS handelsbarrières op te werpen om zo China te straffen voor hun goedkope yuan. „Dat zou desastreus zijn voor de Amerikaanse aandelenmarkt, de economie en dus ook voor de koers van de dollar”, zegt Turner van ING. De kans op zo’n handelsconflict acht hij niet groot. „China weet dat de handel met de VS belangrijk is. Waarschijnlijk zal Peking de yuan sterker laten worden om een conflict te voorkomen”, zegt Turner.

Slagen Europese regeringsleiders er volgend jaar niet in de onrust in de eurozone te sussen dan kan de euro verder dalen, verwachten analisten. Beleggers zullen snel van hun euro’s af willen om, bijvoorbeeld, veiligere dollars te kopen. Het gevolg is dat de koers van de euro wegzakt ten opzichte van de dollar.

Is het voortduren van de eurocrisis dan stiekem bevorderlijk voor het economisch herstel? „Dat lijkt mij een bijzonder gevaarlijke aanname”, zegt Chris Turner van ING. Als de eurocrisis uitbreidt en landen als Spanje en Italië vallen terug in recessie, verliezen Nederland en België een belangrijke afzetmarkt. Als de VS in een handelsconflict verzeild raakt zal dat ook ten koste gaan van de groei. En dus de vraag naar Europese producten.