Verdaagd

Bij de Chamovki-rechtbank in Moskou bleek vanochtend de uitspraak in het proces tegen Michail Chodorkovski en Platon Lebedev te zijn verdaagd naar 27 december. Het stond op een papiertje dat op de deur hing. Advocaten, familieleden, journalisten waren voor niets gekomen, want niemand had hen van tevoren geïnformeerd. Dat gold ook voor openbaar aanklager Lachtin, die eveneens van het papiertje moest vernemen dat hij vandaag niet kon schitteren.

Het voorlezen van de uitspraak neemt een paar dagen in beslag en dat voorlezen zal waarschijnlijk worden voltooid op de 31ste. Een perfect moment, want dan zijn er praktisch geen buitenlandse correspondenten in Moskou en vieren de Russen zelf oud en nieuw. Daarna verschijnen er in Rusland bovendien tien dagen lang geen kranten, vanwege de nieuwjaarsvakantie.

Intussen gaat de buiten- en binnenlandse druk op het Kremlin om Chodorkovski en Lebedev vrij te laten onverminderd door. Bondskanselier Merkel heeft al enkele keren met Poetin gesproken, maar die heeft volgens diverse diplomaten in Moskou tegen haar gezegd dat ze zich niet met ,,zulk tuig” moet inlaten.

Ook steeds meer beroemde Russische artiesten oefenen druk uit op president Medvedev om Chodorkovski en Lebedev vrij te laten. Zo stuurden gisteren bekende rockmusici als Boris Grebensjikov (Aquarium), Vladimir Sjagrin (Tsjaif) Konstantin Kintsjev (Alisa) Andrej Makarevitsj (Masjina Vremeni), Jevgeni Flodorov (Tequilajazz) en Aleksandr Skljar (Va-bank) een brief aan president Medvedev.

Interessanter is echter dat nu ook Arkadi Dvorkovitsj, een belangrijke economisch adviseur van president Medvedev, gisteren na afloop van het bezoek van de ex-ministers van Buitenlandse Zaken David Milliband en Bernard Kouchner, die ook druk kwamen uitoefenen, gezegd heeft twijfels te hebben over de aanklacht tegen Chodorkovski en Lebedev.

Als Dvorkovitsj ook als getuige zou zijn opgeroepen, zo zei hij,  dan zou hij hetzelfde hebben gezegd als ex-minister van Economie German Gref en minister van Industrie Viktor Christjenko. Zij verklaarden afgelopen juni tegen de rechter dat de beschuldiging aan het adres van Chodorkovski en Lebedev van verduistering van 218 miljoen ton olie nergens op sloeg.

Toch lijkt ook o’n opmerking Chodorkovski en Lebedev niet te zullen helpen, want het is Poetin die beslist. ,,En die wil dat Chodorkovski achter tralies blijft zitten zolang hij in het Kremlin zit”, zei oppositiepoliticus Ilja Jasjin.

Een lid van de Duitse Bondsdag die het proces volgt zei vanochtend dat er slechts één drukmiddel echt zou kunnen helpen: druk van het Duitse bedrijfsleven. Maar als er een groep is die zich tijdens de hele zaak koest heeft gehouden zijn het wel de westerse zakenmannen, die hun winstverwachtingen net als in Franco-Spanje, Pinochets Chili en het Argentinië van de Dwaze Moeders, niet in gevaar gebracht willen zien en zich onder het autoritaire regime van Poetin vooralsnog zeer op hun gemak voelen.  Merkel zal dan ook weinig gehoor vinden bij de directie van de Deutsche Bank, BASF of E.ON Ruhrgas.

Chodorkovski heeft inmiddels afgelopen maandag de Rainer-Hildebrand Medaille voor Niet-Gewelddadige Toewijding aan de Mensenrechting ontvangen, samen met zijn bejaarde advocaat Joeri Schmidt en de Hongaarse ex-minister Imre Pozsgay.

De prijs werd in 2004 in het leven geroepen door de directeur van het Berlijnse Muur Museum, Alexandra Hildebrandt. Chodorkovski krijgt hem omdat hij het symbool is van alle politieke gevangenen in Rusland. In de jury zaten onder meer Henry Kissinger en Hans-Dietrich Genscher.